جلسه ۵۵

پس ما در اینجا یک چیز بیشتر نداریم و آن نفس است منتها از نظر تحلیل عقلی، عقل یک مُدرِک، یک مُدرَک و یک ارتباط بین این دو را درست می‌کند؛ که ما اسم آن ارتباط را علم، اسم دیگری را معلوم بالذّات و اسم شخصی که این کار را کرده است را هم عالِم می‌گذاریم. این می‌شود مُدرِک، آن هم می‌شود مُدرَک بالذّات، دیگری هم می‌شود ادراک!)

و این اتّحاد در هر دو موضع به‌حسب وجود است، (نه به‌حسب مفهوم و کیف و این مطالبی که خواندیم، که ملاّصدرا می‌گوید که به حمل شایع کیف است و بنا بر عقیده مرحوم حاجی هم کیف است و یا دیگران که می‌گویند ارتباط است. نه، اینها همه به‌حسب وجود است.)

و اما اگر بخواهیم خود مفاهیم را نگاه بکنیم می‌بینیم که مغایرت و کثرت از آثار و لوازمی است که بر این مفاهیم بار می‌شوند. یعنی اگر بخواهیم به خود مفاهیم نگاه بکنیم کثرت و مغایرت است ولی اگر بخواهیم از نظر ارتباط با نفس نگاه بکنیم که اینها در نفس تحقّق پیدا کرده‌اند، آن وقت همان اتّحاد مُدرِک با مُدرَک است. پس ما می‌توانیم در اینها به دو جهت نگاه بکنیم.»

این بحث تمام شد و ان‌شاءلله از جلسۀ بعد بحث اتّحاد عاقل و معقول در مسلک مرحوم آخوند صدرالمتألّهین را مطرح می‌کنیم. و وقتی بحث اتّحاد عاقل و معقول را تمام کردیم سراغ وجود ذهنی می‌رویم.

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد