تحلیل معنای قضیه حقیقیه و کیفیت جعل احکام شرعی

چطور اینکه بعضی‌ها راجع به خطابات مشافهیّۀ قرآن و همین‌طور خطابات رسول‌الله صلّی الله علیه و آله و سلّم قائل هستند به اینکه تمام این خطابات به افراد موجودِ حاضر تعلّق گرفته‌اند.¹ و حتّی بعضی‌ها پا را از این مطلب هم فراتر گذاشته‌اند و قائل شده‌اند به اینکه این خطابات مخصوصِ افرادی است که در مقابل خطابات رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم واقع شده‌اند و حتّی افرادی که در شهرهای دیگر در همان زمان بوده‌اند هم مشمول این حکم نیستند، مگر به‌واسطۀ ادلّۀ دیگر و شمول و عمومی که به‌واسطۀ کلّیات استفاده می‌شود.²

پس بنا بر نظر این افراد حکم در خطابات مشافهیّۀ قرآن روی قضیّۀ خارجیّه رفته است. یعنی اِی افرادی که فعلاً در زمان نزول وحی موجودیّت فعلیّه دارید، با شما صحبت می‌کنیم و قرآن برای شما است و افرادِ دیگر به‌واسطۀ ادلّۀ شمول و اشتراکِ حکم تکلیفی با شما مشمول این احکام هستند. اما أوّلًا بلا أوّل آنها متعلّق برای خطابات قرآنیّه نیستند. بنابراین در خطابات قرآنیّه محمولات ما حمل می‌شوند بر موضوعات خارجیّۀ بالفعل که همان قضیّۀ خارجیّه است.

اما صرف نظر از اشکالاتی که بر این مسئله هست، مطلبی که به نظر می‌رسد این است که بنا بر نظر این آقایان، قضیّۀ ما در خطابات قرآن که می‌گوید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا﴾ و امثال‌ذلک، قضیّۀ حقیقیّه است؛ به این معنا که وقتی خدا می‌فرماید: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا﴾؛ «ای کسانی که ایمان آورده‌اید»، اعمّ است از آن کسانی که فعلاً ایمان آورده‌اند یا فردا و پس‌فردا ایمان می‌آورند یا در آخر زمان پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم ایمان می‌آورند یا در زمان ائمه علیهم السّلام ایمان می‌آورند و هلمّ جرّاً تا روز قیامت.

این خطاب هم افرادِ مکلَّف فعلیّه و هم افرادِ مکلَّف شأنیّه و تقدیریّه را شامل است؛ یعنی این را می‌گوید که اگر یک شخصی بود و ایمان آورد، آن شخص باید «فلْیُصَلِّ». پس انحلالِ به قضیّۀ شرطیّه لازمۀ آن قضیّۀ حقیقیّه‌ای است که از مفاد آیات به‌دست می‌آید.