بررسی دلیل پنجم بر زیادی وجود بر ماهیت

لذا انسان قبل از اینکه به ریاست برسد ممکن است یک‌طرفه باشد، اما این ریاست جوهره‌ای دارد که آن جوهره، جوهرۀ انسان را عوض می‌کند و به شکل دیگری در می‌آورد. لذا مرحوم حکیم فرمودند که بعد از ریاست نمی‌توانیم عدالت قبلی را استصحاب کنیم؛ چون در اینجا تبدّلِ موضوع شده است درحالی‌که در استصحاب، بقاءِ موضوع شرط است.¹

وقتی که یک فرد رئیس می‌شود، ما نمی‌دانیم که چه تغییراتی در درون او انجام می‌شود که قضیّه این‌طوری می‌شود. بله، خلاصه قضیّۀ ریاست همه چیز را می‌برد؛ هم وجدان را می‌برد و هم.... خیلی قضیّه مهمّ است!

حکایت امام‌قلی‌خان و حکومت صفویه

البتّه من به امروزی‌ها کار ندارم امروزی‌ها الحمد لله برای خدا و رضای خدا و اینها کار انجام می‌دهند بحث ما راجع به اینها نیست، اینها الحمدلله مهذب هستند! من به زمان شاه و اینها کار دارم و منظورم همان کسانی است که در خیلی سابق و آنهایی که در قبل از تاریخ بوده‌اند!

نقل می‌کنند که در سابق یک امام‌قلی‌خانی بوده است که در زمان شاه عباس یکی از فرمانداران ایران بوده و از آنهایی نبوده است که صبح بلند شود و رئیس شده باشد! بیگلر بیگ² فارس بوده است و زندگی‌اش در تاریخ هست؛³ جزیزۀ هرمز و... را از پرتغالی‌ها پس گرفت و مقرّش در شیراز بوده است. در آن زمان بندرعبّاس هم جزء استان شیراز بوده است. شیراز، بوشهر، بندرعباس و تمام این نواحی در زیر قدرت امام‌قلی‌خان بوده است. بله، خلاصه اینکه این امام‌قلی‌خان از آنهایی نبوده است که صبح از خواب بلند شده و یک‌دفعه سرتیپ و ارتشبد بشود و سه تا درجه،شش تا درجه یک‌دفعه برود بالا و یک جوان 27 ساله بر کل آدم‌های هفتاد هشتاد ساله حکومت کند!

شاه عباس یک اسبی داشت که خیلی تند می‌رفت. شاه عباس و شاه اسماعیل مردِ میدان بودند و خودشان هم در صف جنگ شرکت می‌کردند و در خانه نمی‌نشستند. در یک قضیّه، شاه عباس اسب را می‌تازاند و می‌گوید که من باید به عثمانی برسم و فوراً حرکت می‌کنم، هر کسی با من آمد، آمد. لشکر حرکت می‌کند و شاه عباس هم با اسب می‌رود؛ تمام لشکر یکی‌یکی خسته می‌شوند و عقب می‌مانند.