دلیل پنجم و ششم اشتراک معنوی وجود

اینها می‌گویند که مطالبی را که ما می‌گوییم همه لقلقۀ لسان است!¹ علمی را که ما  أدراک می‌کنیم در تصویر و ذهن ما یک‌جور است و آن علم در پروردگار جور دیگری است. قدرتی را که ما احساس می‌کنیم و در وجود خود مشاهده می‌کنیم در ما به یک نحوه است که عبارت است از سریان انرژی در عضلات، اما پروردگار که عضله و بازویی ندارد پس مثل حرف یهود ﴿يَدُ ٱللَهِ مَغۡلُولَةٌ﴾² است! و در آنجا قدرت به نحو دیگری است.

بنابراین برداشت ما، صرفاً یک برداشت سطحی و لفظی است، ولی حاقّ مطلب این‌طور نیست و هیچ مابه‌الاشتراکی بین این دو وجود ندارد.

اشکال اول: صحّت جایگزینی صفات مختلف به‌جای یکدیگر

اولین اشکالی که به این افراد ـ قبل از مسئلۀ تعطیل ـ وارد می‌شود این است که چرا شما به جای قدرت، علم را به پروردگار نسبت نمی‌دهید؟! شما می‌گویید که ما قادر هستیم و پروردگار هم قادر است؛ لاجرم یک مفهومی از این قدرت در ذهن ما می‌آید که بر اساس آن مفهوم یک مشتقّی را که قادر است، انتزاع می‌کنیم و آن قادر را به پروردگار نسبت می‌دهیم و همین قادر را به خود هم نسبت می‌دهیم.

وقتی که علم در ذهن ما می‌آید؛ بدیهی است که یک مفهومی در ذهن ما آمده است که آن مفهوم عبارت است از انکشافِ شیء لَدی العالِم. قدرت هم عبارت است از امکانِ قادر بر اتیانِ فعل که این یک مفهوم ذهنی است؛ و وقتی که این مفهوم در ذهن آمد، ما از این مفهوم یک مشتقّی به نام قادر را بیرون می‌آوریم و بر اساس این مفهوم آن قادر را هم به خدا و هم به خود و هم به سایر اشیاء نسبت می‌دهیم.

آقایان می‌گویند که به‌طورکلی آنچه را که ما ادراک می‌کنیم با آنچه که در مورد پروردگار است تفاوت ذاتی دارد. پس بنابراین فرقی نمی‌کند بین اینکه شما این محمول را بر این موضوع حمل کنید و یا محمول دیگری را حمل کنید! چرا شما به جای این محمول، محمول دیگری را حمل نمی‌کنید؟!