دلیل سوم و چهارم اشتراک معنوی وجود

حالا فرض بر این است که خود وجودات با همدیگر اختلاف ذاتی دارند یعنی بین این وجود و بین آن وجودِ دیگر اختلاف ذاتی است. وقتی اختلاف ذاتی داشتند، عارضه‌ای که مشخّصۀ این وجود است هم باید با عارضۀ آن وجودِ دیگر فرق بکند، آن وضعی که مال این است هم باید با وضع دیگری فرق بکند، آن کمّی که مال این است باید با دیگری فرق بکند.

شما الآن کمّ این پارچ را در نظر بگیرید، می‌بینید که استوانه‌ای شکل است یعنی حالتش استوانه است اما این میکروفن استوانه نیست بلکه کره است. آن خصوصیّاتی هم که این پارچ را به این کیفیت در آورده است، مسلّماً با خصوصیّات این میکروفن فرق می‌کنند؛ با همدیگر اختلاف ذاتی دارند ـ البتّه نه در جنس بالا ـ وضع این با وضع آن دوتا است، کمّ این با کمّ آن دوتا است، کیف این با کیف آن دوتا است، این سفید است آن سیاه است و امثال‌ذلک.

حالا صحبت در این است که چه اشتراکی بین این دو هست که شما به‌خاطر آن اشتراک می‌گویید که این همان است؟ دیگر اشتراک در اینجا معنا ندارد. همان‌طوری‌که الآن ما می‌بینیم که بین دو چیز اختلاف ذاتی هست؛ بین سیاهی و سفیدی اختلاف ذاتی هست، بین کرویّت و استوانه بودن اختلاف ذاتی هست، بین این تحیّز و آن تحیّز اختلاف ذاتی هست، حالا اگر شما این را در یک وجود فرض بکنید؛ مثلاً یک مکعبی در اینجا هست که شما نمی‌دانید برنج در آن است یا گندم یا آب. اول نگاه می‌کنید و می‌بینید که این یک خصوصیّاتی دارد؛ من‌باب‌مثال مکعب است و تحیّز دارد، رنگش این‌طور است، وضعش این‌طور است، ما همۀ اینها را لحاظ می‌کنیم.

بعد داخل این مجموعه را می‌سنجیم و می‌بینیم که این مکعب من‌باب‌مثال از برنج تشکیل شده است؛ یک نایلونی است و داخل آن برنج است یعنی برنجی که داخل معکب است آن مکعب را ساخته است ـ مثل کیسه‌هایی که درست می‌کنند و وقتی پرتقال در آنها می‌گذارند مثل مکعب می‌شود ـ؛ خود نایلون که مکعب نیست بلکه آن شیئی که داخل در نایلون هست آن قالب را می‌سازد. پس این برنج قالب را می‌سازد و او این شکل را به‌وجود آورده است؛ آن جنسی که در کیسه یا مکعب هست تحیّز را به‌وجود آورده است، وضع را به‌وجود آورده است و امثال‌ذلک.