دلیل سوم و چهارم اشتراک معنوی وجود

بسم الله الرحمن الرّحیم

و الثالثُ:

دلیل سوم مصنف بر اشتراک وجود

عدم تأثیر اختلاف ماهیّات، در ثبات مفهوم وجود

مرحوم حاجی سه دلیل دیگر اقامه می‌کنند و بعد تأیید می‌آورند.

اول اینکه اگر انسان در تحقّق یک شیئی یقین داشته باشد، می‌تواند اصل آن شیء را بدون عنایت به خصوصیّات و تعیّنات آن شیء اثبات بکند.

و اگر قرار بر این بود که سنخۀ وجود مفهوماً و به تعبیر دیگر محکیّاً با سنخۀ هر وجود دیگری تفاوت داشت و به تعداد ماهیّاتی که به‌خود گرفته است سنخیّت او هم تفاوت پیدا می‌کرد؛ طبعاً با از بین رفتن و با انتفاء آن ماهیّت، آن سنخۀ از وجود هم باید انتفاء پیدا بکند. درحالی‌که آنچه را که انسان می‌یابد این است که ما در اینجا خود آن تحقّق و تعیّن وجود را با الغاء خصوصیّت لحاظ می‌کنیم.

تعیّن را در اینجا به معنای خصوصیّت ـ که همان عوارض مشخّصه و مقیّده باشد ـ نمی‌گیریم بلکه تعیّن را به عنوان هویّت خارجی می‌گیریم گرچه مرحوم حاجی در اینجا تعیّن را به معنای خصوصیّت گرفته‌اند.

مثلاً شما در اینجا یک کیسه می‌بینید و آن را وزن هم می‌کنید و می‌بینید که وزنش بیست کیلو است ولی شک دارید در اینکه این چه چیزی است؟ خیال می‌کنید که مثلاً یک کیسه برنج است ولی بعد مشخّص می‌شود که یک کیسه گندم است. در ابتدا می‌گویید که در این کیسه بیست کیلو برنج است ولی بعد متوجّه می‌شوید که برنج نیست و گندم است؛ پس می‌گویید که اشتباه کردم و در آن گندم هست.

اگر شما واقعاً در اینجا نگاه بکنید می‌بینید که در ذهن خودتان بر یک امری ثابت هستید و بالأخره وجودِ یک چیزی در این کیسه هست که شما بر آن ثابت هستید و او تغییر پیدا نمی‌کند. ولی مسئله‌ای که در اینجا هست این است که شما در چیستی او شک دارید؛ که آیا برنج است یا گندم است؟