دلیل اول و دوم اشتراک معنوی وجود

پس وقتی گفتیم که این، موجود نیست و از آن طرف معدوم هم نیست؛ در این‌صورت باید بین موجود و معدوم یک حدّ فاصلی باشد که نه وجود بر او صدق کند و نه عدم! و این محال است؛ چون این یا موجود است و یا معدوم؛ یعنی یا حقیقت وجود بر این بار است و یا حقیقت وجود بر این که در دست من است بار نیست.

اگر حقیقت وجود بر این بار است پس بنابراین عدم از آن طرد شده است؛ لذا اگر گفته شود که حقیقت وجود بر این بار نیست و عدم هم از این طرد شده است ـ چون این در دست من است ـ پس شما شقّ ثالثی را بین وجود و عدم فرض کرده‌اید.

این هم دلیل خیلی خوب و روشنی است که ایشان می‌فرمایند.

تتمّۀ متن منظومه در ادلّۀ اصالةالوجود

تا اینجا متن را بخوانیم:

فاین وجهُ الله الواحد المشار إلیه بقوله تعالی: ﴿فَأَيۡنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجۡهُ ٱللَهِ﴾¹. اگر قائل به اصالةالماهیه باشیم، دیگر آیتیّت ماهیّت نسبت به ذو الآیة منتفی می‌شود و وجهُ‌الله واحدی که مشارٌ الیه است بقوله تعالی: ﴿فَأَيۡنَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجۡهُ ٱللَهِ﴾ دیگر تحقّقی ندارد؛ 

چون وجه‌الله هیچ حکایتی از الله ندارد زیرا ماهیّات، مختلفات بالذّات هستند. همان‌طوری‌که این نارنگی هیچ نوع حکایتی از این انگور ندارد، وجه‌الله هم حکایتی از او ندارد چون اینها مختلف هستند و آن هم مختلف می‌شود.

و معلومٌ أنَّ وجه الواحد واحدٌ،  درحالی‌که وجه واحد واحد است.و أنَّی کلمة «کن» الواحدة المدلول علیها بقوله تعالی: ﴿وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وٰحِدَةٞ﴾².

پس آن کلمۀ «کُن» واحده‌ای که یک کلمه است و آیۀ ﴿وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وٰحِدَةٞ﴾ مدلول بر او است کجا رفته است؟

که همان ارادۀ پروردگار است و آن اراده، عین حضور اشیاء خارجی در صقع ربوی به نحو اجمال است درحالتی‌که اگر آن اشیاء خارجی ماهیات باشند، به عدد هر ماهیّتی یک کُن می‌خواهیم. آن‌وقت خدا باید بنشیند و همین‌طور بگوید: «کُن» و درست بکند!