
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
نقد تشکیک در ماهیت و مراتب اشتداد وجود
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا استدلال سوم حکیم سبزواری را بر پایه تقدم علت بر معلول و نفی تشکیک در ماهیت شرح میدهد و سپس اشکالات آن را از دیدگاه طرفداران اصالت ماهیت بررسی میکند. در ادامه، نقش تعین خارجی، نسبت ماهیت با جعل و منشأ شدت و ضعف موجودات تحلیل میشود تا روشن گردد این برهان تا چه اندازه توان اثبات اصالت وجود را دارد. سپس دلیل چهارم درباره مراتب اشتداد وجود و مسئله تحقق امور غیرمتناهی میان دو حد مطرح و با نمونههایی مانند رشد گیاه، تغییر رنگ میوه و تقسیمپذیری پیوسته اشیا نقد و ارزیابی میشود. حاصل بحث، بررسی دقیق توان و ناتوانی این دو برهان در اثبات اصالت وجود و روشن شدن نقاط قوت و اشکالهای هر یک از آنها است.
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
توضیحات:
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا استدلال سوم حکیم سبزواری را بر پایه تقدم علت بر معلول و نفی تشکیک در ماهیت شرح میدهد و سپس اشکالات آن را از دیدگاه طرفداران اصالت ماهیت بررسی میکند. در ادامه، نقش تعین خارجی، نسبت ماهیت با جعل و منشأ شدت و ضعف موجودات تحلیل میشود تا روشن گردد این برهان تا چه اندازه توان اثبات اصالت وجود را دارد. سپس دلیل چهارم درباره مراتب اشتداد وجود و مسئله تحقق امور غیرمتناهی میان دو حد مطرح و با نمونههایی مانند رشد گیاه، تغییر رنگ میوه و تقسیمپذیری پیوسته اشیا نقد و ارزیابی میشود. حاصل بحث، بررسی دقیق توان و ناتوانی این دو برهان در اثبات اصالت وجود و روشن شدن نقاط قوت و اشکالهای هر یک از آنها است.
بررسی دلیل سوم و چهارم اصالت وجود
18بله، اینکه چشم ما قدرت بر شناخت ندارد یک حرف دیگر است که ما نمیتوانیم ببینیم ولی ندیدن ما دلیل نمیشود بر اینکه ذهن ما هم نتواند واقع را بیابد. ذهن واقع را مییابد بر این اساس که در واقع الوان بینهایتی در خارج انجام گرفته است.
حالا جناب آقایان شما در اینجا چه میفرمایید؟ آیا در خارج کیف غیرمتناهی بین دو حاصر؛ حاصر اول سبزی، حاصر دوم قرمزی تحقّق پیدا کرده است یا نه؟ مثلاً در مدت زمان یک ماه، در بین این مدت آیا بینهایت رنگ در خارج تحقّق پیدا کرده است یا نه؟ اگر تحقّق پیدا کرده چندتاست؟ یک میلیون؟! شما باید بگویید که بینهایت رنگ در خارج تحقّق پیدا کرده است.
پرسش و پاسخ
اگر در نامتناهی عدد بیاید، مفهوم غیرمتناهی منتفی میشود؟
تلمیذ: اگر در نامتناهی عدد بیاید متناهی میشود و دیگر مفهوم غیرمتناهی منتفی میشود.
استاد: من از شما سؤال میکنم که اصلاً فرض کنید ما در اینجا تناهی عددی داریم. الآن این سیب چند رنگ به خود گرفته است؟ شما از نظر عدد به من نشان بدهید.
تلمیذ: ما تناهی داریم ولی فقط عدد آن را نمیتوانیم بگوییم.
استاد: بگویید هزارتا، درحالتیکه بیشتر است.
تلمیذ: ما حدّاکثر را میگوییم، بهعبارتدیگر میگوییم که هرچقدر ما بخواهیم، ولی متناهی است.
استاد: حدّاکثر همان غیرمتناهی است. شما عدد را به هرجا که ببرید من به بالاتر میروم؛ شما یک میلیون میگویید من میگویم یک میلیون و یک، شما ده میلیون میگویید من میگویم ده میلیون و دو. و اصلاً عدد غیرمتناهی است.
تلمیذ: شما اگر تریلیون هم بگویید، باز ذهن میتواند روی آن بگذارد.
استاد: ذهن میتواند بگذارد ولی صحبت ما در این است که این ذهن ما از خارج برداشت کرده است؛ یعنی یک سبزی را در خارج دیده است و یک قرمزی را هم این طرف دیده است، که اینها محصور بین حاصرین هستند؛ این سبزی و شروع حرکت از اول روز دوشنبه بیست و دوم ربیع شروع شده است و روز بیست و دوم جمادی الاول هم به قرمزی و تکامل رسیده است، پس این محصور بین حاصرین است. حالا ما از شما سؤال میکنیم که این سیب چند رنگ عوض کرده است؟
