بررسی دلیل خیر و شرف در اثبات اصالت وجود

بنابراین صرف یک مفهوم اعتباری موجب و علّت برای یک تعیّن خارجی نخواهد بود. و اگر ما وجود را اعتباری بدانیم، چگونه یک امر اعتباری باعث خیری می‌شود که قائلین به اصالةالماهیّة هم می‌گویند که تحقّق خارجی دارد؟! پس وجود، اعتباری نیست و اصالت پیدا کرد و وقتی که وجود اصالت پیدا کرد، ماهیّت اعتباری می‌شود. و عرض کردیم که به نظر می‌رسد این دلیل اول مصادره به مطلوب باشد.

و الثانی قولنا: دلیل دوم این قول ما است (وَ الْفَرْقُ بَیْنَ نَحْوَیِ الْکَوْنِ) ای الکون الخارجی و الکون الذهنی، که فرق بین دو نحوۀ کون یعنی کون خارجی و کون ذهنی (یَفِی) باثبات المطلوب وفا می‌کند به اثبات مطلوب بیانه بیان دلیل: أنَّ المهیّة فی الوجود الخارجی ماهیّت در وجود خارجی یترتّب علیها الآثار المطلوبة منها آثاری بر آن مترتّب می‌شود که از این ماهیّت مطلوب است، و فی الوجود الذهنی بخلافه؛ و در وجود ذهنی به خلاف آن است. فلو لم یکن الوجود متحقّقًا پس اگر وجود متحقّق نبود ـ بل المتحقَّق هی المهیّة بلکه آن چیزی که متحقّق است ماهیّت باشد و هی محفوظة فی الوجودین و این مقدمّه را هم باید قبول کنیم که آن ماهیّت در هر دو وجود ذهنی و خارجی محفوظ است

نه‌اینکه این وجود ذهنی اضافه است، چون بعضی قائل به اضافه هستند، بعضی قائل به کیفیت هستند و... بنابراین حقیقت و اصل مطلب این است که همان ماهیّت خارجی بعینه در ذهن است

بلا تفاوتٍ ـ بلا تفاوتٍ، لم یکن فرقٌ بین الخارجی و الذهنی پس در این‌صورت دیگر بین وجود خارجی و ذهنی فرقی نیست

و شما تا تصوّر یک آتش می‌کنید، باید سر شما ذوب بشود.

و التّالی باطلٌ این تالی که بین وجود خارجی و ذهنی فرقی نیست باطل است، فالمقدّم مثله؛ پس مقدّم که اصالت با ماهیّت باشد هم باطل است

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد