شرح خطبه مصنّف (2)

حکیم آن کسی نیست که مطالب کتاب را طوطی‌وار در ذهن دارد، بلکه حکیم به معنای واقع به [صاحب] حکمت عملی گفته می‌شود. یعنی حکیم آن شخصی است که نفسش [واقعیّت اشیاء را ادراک بکند].

در واقع می‌توانیم بگوییم که حکمت عملی و عرفان عملی هر دو یک مطلب و یک مسئله هستند. کسی که حکمت در وجودش راه پیدا نکرده است و فقط قواعدی را در ذهن دارد و مطالب را با آن قواعد استنتاج می‌کند، به او حکیم گفته نمی‌شود. او فقط یک کتاب و مسائلی را حفظ کرده است.

معنای «اللَهمّ أرِنا الأشیاء کما هی»

اما اینکه انسان به کُنه اشیاء پی ببرد و واقعیّت اشیاء را ادراک بکند، همان است که پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم می‌فرمودند: «اللَهُمَّ أَرِنَا الأشْياءَ كَمَا هِى‌»¹ در آن دعای معروف: «اللَهمّ اجعل فی قلبی نورا و فی بصری نورا و فی لسانی نورا و فی یَدَیَّ نورا وفی رجلی نورا»؛ و بعد می‌فرمایند: «اللَهُمَّ أَرِنَا الأشْياءَ كَمَا هِى‌»؛ خدایا در چشم و قلب من نور قرار بده تا آنچه را که واقعیّت دارد ببیند. چشم من واقع را ببیند نه ظاهر را، گوش من واقع را بشنود نه ظاهر را، تا بعد می‌فرمایند که خدایا: «اللَهُمَّ أَرِنَا الأشْياءَ كَمَا هِى‌»؛² «خدایا اشیاء را بواقعیّتها و همان‌طوری‌که هستند به من نشان بده»! یعنی در اشیاء سببیّت و ربط را به من نشان بده، که وقتی به اشیاء نگاه می‌کنم به تو نگاه بکنم.کلام بابا طاهر هم که می‌گوید:

آن هم حکایت از همین مسئله و جهت می‌کند.

این کلام پیغمبر همان تحقّق حکمت در انسان است. اللَهمّ أرِنا الأشیاء کما هی؛ یعنی حقیقت اشیاء را در وجود ما محقق بکن که ما اشیاء را بواقعیّتها وآن‌طوری که هستند ببینیم، و این حکمت می‌شود.