مرتب سازی:
جلسه ۷۸۹
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
مطلب مرحوم شیخ و دلیلى كه آوردند راجع به مسئله تدبیر عقل مستقل و استناد این افاعیل به یك عقل مدیر و مدبر، این مسئله، مطلب قابل توجهى است. و عرض شد كه اشكالى كه مرحوم علامه در اینجا فرمودند بر اینكه بالاخره این اختلافات باید یك منشأ مادى داشته باشد، زیرا استناد ارتباط بین آن عقل مدیر و مدبر با انواع و با آن مصادیق نوعیه تحت طبیعت خود، این به یك منوال و به یك شكل خواهد بود، زیرا آن حقیقت طبیعیه و نوعیه، قابل تشكیك نیست در اینجا عرض شد كه این مطلب به نظر غیر موجه مىنماید، زیرا آن عقلى كه خود مدیر و مدبر و منجز مصادیق نوعیه هست، همان عقل كیفیت خصوصیت آن مصادیق را كه در تحت این حقیقت نوعیه هستند، خود او تدبیر مىكند و دیگر نیازى به تخصیص نیست، مضافاً كه همین اشكال را در خود تخصیص هم ما انجام دادیم، گفتیم كه خود مخصصها هم باید در تحت یك عقل مستقل باشند و هلم جرّا ویتسلسل.
زیرا خود اختلاف در تخصصها، خود آن اختلافشان آن هم باز خودش برگشتش به اختلاف در آن حقیقت، آن طبیعت نوعیه است، زیرا خود مخصصها هم داراى طبیعت نوعیه هستند، هزاران مخصص وجود دارد تا اینكه یك مثال خارجی این صورت خارجی پیدا بكند و همانها همه با همدیگر اختلاف دارند.
این مسئله به نظر مىرسد كه ناشى از یك برداشتى است كه قبلًا ما در این مورد صحبت كردیم، و آن اینكه در كیفیت استناد حقائق خارجیه ـ به خصوص این قضیه خیلى در مصادیق مادى در عالم ملك و شهادت محسوس و مشخص است ـ به حقائق عالم ربوبى كه عوالم مجرد و عوالم غیبى است یك اختلاف در توجیهى قبلًا عرض شد، با آنچه را كه مرحوم علامه رحمة الله علیه ایشان ذكر مىكنند. اگر یادتان باشد در باب كیفیت معجزات انبیاء و اولوالعزم، البته اولوالعزم نه منظور انبیا و مرسلین هستند، بلكه هر كسى كه داراى عزم و داراى مرتبه عزم یعنى انشاء باشد، مرتبه اراده را عزم مىگویند، عزیمت یعنى انشاء، عزائم یعنى آنچه را كه جنبه تاثیر دارند و جنبه انشائى دارد.