تبیین کیفیت اعجاز انبیاء و اولیاء

یك دفعه خیلى وقت پیش من در استانبول بودم، آنجا موزه‌اى هست و ما آنجا رفته بودیم یك جایى بود که مخصوص یك چیزهایى بود که حالا راست و دروغش را نمى‌دانیم! مثلاً عمامۀ حضرت یوسف آنجا بود، جبّۀ فلانی، شمشیر زبیر، حالا شاید آن به قدمتش مى‌خورد یك چیز نخراشیدۀ نتراشیده‌ای بود كه به همان قیافۀ زبیر هم مى‌خورد! یا مثلاً شمشیر عثمان، یك شمشیر قوزىِ این‌قدرى [كوچك‌] که معلوم نبود چاقو میوه‌خورى بود یا شمشیر یا قمه! گفتیم که بابا این خودش را نمی‌تواند نگه دارد شمشیر را کجا می‌تواند نگه دارد؟! ازجمله چیزهایى که بود عصاى حضرت موسى بود! والله آن چیزى كه ما دیدیم یك چیز این‌قدرى کج‌ومعوج بود هرچه دیدیم [گفتیم که] به این نمى‌خورد اژدها بشود! اینكه دارد: ﴿فَإِذَا هِيَ حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ آخر این [اژدها] كجایش به این چوب این‌قدرى مى‌خورد و با آن فقط مى‌توانست كه پشه را دور كند! به ﴿أَهُشُّ بِهَا عَلَىٰ غَنَمِي﴾¹ مى‌خورد ولى به ﴿حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ نمى‌خورد!! حالا علىٰ‌كلّ‌حال، خب دیگر یك مزاحى هم بكنیم! بله، چیزهایى بود مثلاً لباس امام حسین علیه‌السّلام در روز عاشورا و خیلى چیزها بود و اجازۀ عكس هم نمى‌دادند، همین‌طور رد مى‌شدیم. جبّۀ حضرت زهرا علیها‌السّلام و لباس‌هاى دیگران مثل أمّ‌المؤمنین و از این‌طور مطالب بود. خلاصه یك هم‌چنین چیزى بود، عمامۀ یوسف و بعد این عصاى موسى بود و الله العالم، چه مى‌دانیم كه اگر قرار به اعجاز است همین چوب این‌قدرى نى‌قلیان هم تبدیل به ﴿حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ مى‌شود، حالا البته راجع به این مسئله هم خب ما حرف داریم.

نظر علامه طباطبائی در مورد کیفیت تبدیل عصای حضرت موسی به اژدها

خب این [چوب] باید راهى را طى كند و سالیان سال باید راه طى كند تا بعد تبدیل به آن [اژدها] بشود. مرحوم علامه ـ رضوان ‌الله‌ تعالی‌ علیه ـ در اینجا یك جوابى دارند و مى‌فرمایند كه نه، مسئلۀ علیت در اینجا خرق نشده است بلكه علیت به‌جاى خودش است و مسئله این است كه این فاصلۀ زمانى برداشته مى‌شود؛ یعنى آن ارادۀ ولىّ مى‌آید همین سلسلۀ علیت را در عالم طبع ایجاد مى‌كند، آن چوب را تبدیل به نبات مى‌كند، نبات را تبدیل به حیوان مى‌كند و حیوان را نمى‌دانم چه‌كار مى‌كند تا به اینجا مى‌رسد و زمان را در اینجا برمى‌دارد ولى اصل آن مراتب علیت و معلولیت همین‌طور به حال خودش‌ باقى است. یك‌دفعه شما نگاه می‌کنید و می‌بینید که در عرض یك ثانیه ﴿حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ شد اما این در عرض یك ثانیه چه‌ چیزهایی بر سرش رفته كه دیگر خبر ندارید! مثل اینكه اگر قضیه‌اى اتفاق بیفتد بعد فیلم‌بردارى كنند و حالا بگویند که چه شده است، می‌آیند فیلم را دوباره مى‌گذارند از عقب بیاید منتها سرعتش را هم كم مى‌كنند و کاملاً آرام‌آرام مشهود است كه فرض كنید در این دعوایى كه اتفاق افتاده مثلاً مقصر چه كسى بوده و چه كسى زده و چه كسى خورده و فلان، این‌هم همین‌طور است که اگر شخصى ـ بنا بر مبناى مرحوم علامه ـ این فیلم را باز كند این دوران را خواهد دید و این زمان‌هایى كه بر این عصا [گذشته است را می‌بیند] ﴿وَمَا تِلۡكَ بِيَمِينِكَ يَٰمُوسَىٰ﴾² را خواهد دید، كه این ﴿بِيَمِينِكَ يَٰمُوسَىٰ﴾ تبدیل به چه و چه مى‌شود و سرانجام به این ﴿حَيَّةٞ تَسۡعَىٰ﴾ به این كیفیت مى‌رسد. پس در اینجا خرق تحقق پیدا نكرده و قاعدۀ علیت هم در اینجا نقض نشده است. این مطلبى است كه ایشان نقل مى‌كنند.³