مرتب سازی:
جلسه ۷۸۵
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
ذهب الشیخ المتأله المتعصب ... عرض شد كه مرحوم شیخ اشراق برای اثبات عقل مجرد و واحد و مستقل نسبت به ارباب انواع اشیاء، ایشان مطالبی ذكر كردند كه در جلسات گذشته صحبت از كیفیت تقریر آن مطالب شد و عرض شد كه این قوایی كه بر انسان عارض است از انواع قوای نباتیه و حیوانیه و نامیه و امثال ذلك، اگر بخواهند تابع و مُولَّد محل و مَحال خودشان باشند این به واسطه تبدل در محل و تغیری كه در محل پیدا میشود آنها هم متغیر خواهند شد، و باید یك حقیقت ثابتی این قوا را حفظ كند و ارتباط بین اینها را و بین محل نگه دارد.
ما از آن حقیقت ثابت تعبیر میآوریم به آن خیطی كه همه این حلقات را دربردارد و همه دانههای تسبیح را منتظم میكند و در كنار یكدیگر آنها را قرار میدهد.
از این نقطه نظر خب بالاخره اینها جنبه عرضی دارند و به واسطه آن جنبه عرضی بودن تا مادامی كه خود محل، خودش ثبات دارد طبعاً عرضی كه قائم به اوست آن هم ثابت است، وقتی كه محل تغییر پیدا كرد آن عرض هم تغییر پیدا میكند، این مطلب نیازی به عرضی و جوهری بودن ندارد، مطلب به این دو تا مربوط نیست، به طور كلی هر حالّ و محلی هر چیزی كه جنبه حلول داشته باشد، این مسئله در او هست و هر چیزی كه جنبه تغیر و تبدل داشته باشد و به واسطه تغیر و تبدّل خود صورت یا عرض او هم تفاوت پیدا میكند، این مسئله در آنجا وجود دارد.
اگر نظر شریف رفقا باشد در بحث حقیقت جوهریه آنجا صحبت شد كه مرحوم صدر المتالهین برای اثبات آن جوهریه بقاء و استمرار آن حركت جوهریه و یك امر ثابتی را ایشان در نظر میگیرند كه آن امر ثابت موجب بقاء حالت سابقه و تبدلش به حالت مستقبله خواهد شد.