مرتب سازی:
جلسه ۷۸۴
4وصف مفهوم دارد، همانطوری كه شرط مفهوم دارد، وقتی متكلم حكیم میخواهد یك حكمی را بر یك موضوع مترتب كند یك افرادی را در آن موضوع در عالم تصور به عنوان مصداقیت خارجی برای آن موضوع تصور میكند و حكم را میبرد روی او، شارع حكیم برای غنم چه افرادی را در نظر گرفته است؟ آیا افراد غنم سائمة مورد فرض كنید كه در نظر اوست؟ یا این كه افراد فرض بكنید كه غنم مألوفه در مورد نظر اوست كدام یك از اینها؟
اگر هر دوی اینها مورد نظر اوست پس گفتن فی الغنم سائمة یعنی چه؟ خب این معنا ندارد حكیم بیاید فرض كنید كه یك حرفی بزند در حالتی كه آن موضوعی را كه موضوع برای تعلق محمول قرار داده است آن موضوع عام است یا اینكه آن موضوع مطلق است. عام باشد خب دلالت بر عموم میكند مطلق ولی هر دو از این نقطه نظر یكی هستند.
خود موضوع مطلق است، و هر دو قسم غنم را شامل میشود و باید حكم اگر عالم انشاء و در عالم تنجز، هم در عالم انشاء و ملاكات و هم در عالم تنجز و فعلیت، حكم در نزد متكلم حكیم حكم روی هر دو قسم رفته، اگر روی هر دو قسم رفته به چه ملاكی فقط یكی از این دو قسم را متعلق برای حكم قرار میدهد؟ خب مكلف میخواهد برود عمل كند، مكلف كه الان غنم مالوفه دارد و این غنم مالوفه او متعلق برای حكم است خب این زكات نمیدهد! اگر قرار باشد بر اینكه منظور شارع از موضوع برای زكات هر دو قسم مألوفه و سائمه باشد به چه ملاك شرعی شارع میآید یكی از این دو قسم را بیان میكند و قسم دیگر را بیان نمیكند.
وقتی كه منظور شارع از اكرم العالم به هر دو قسم كافر و مومن ـ میگویم عالم كافر ببخشید! خب البته حالا همچین خیلی هم بیحساب هم نبود ـ است و در اعتق رقبة هر دو قسم كافر و غیر كافر اگر منظورش است، اعتق رقبة سواء كان نصرانیاً و سواء كان مسلماً، اگر حكم روی هر دو قسم از رقبه رفته، پس به چه ملاكی فقط مؤمنه را در اینجا ملاك قرار میدهد؟ خب، شما میگویید شاید از باب تاكید است. میگوییم مخلصتان هستیم، تاكیدی كه میخواهد بیان كند باید قرینهای بیاورد كه ای افرادی كه دارید این را از من میشنوید منظور از مومنهای كه من در اینجا آمدم این رقبه را مقید به او كردم منظور من تاكید است، و الا شما میتوانید از باب كفاره رقبه غیر مؤمنه را هم عتق كنید این بر عهده شده.