جلسه ۷۸۲

 تلمیذ: نوع‌های مختلف هم عوارضی است كه بر مادّه اولیه وارد می‌شود، حالا آن ماده اولیه را در علم جدید اتم یا مولكول می‌گویند، حاصله‌ای كه در آن اجزای عنصرهای اولیه مولكول است باعث شد كه یكی انسان شود و یكی به صورت جماد در بیایید، حالا غیر از آن بعد روحانی انسان كه او را در نظر نگیریم، این اختلاف در ماهیت‌ها و نوع های مختلف هم به خاطر عوارضی است كه حمل بر مادّه اولیه شده است.

 استاد: نه، به خاطر عوارض نیست، ببینید صحبت در این است كه یك شیئی كه دارای روح است، یك شیئی كه دارای روح هست یا به طور كلی اصلًا دارای روح هم نباشد، فرض بكنید كه انسان اصلًا روح ندارد، این یك امر مادی است یا نه؟ این ماده باید برای تكون خودش نیاز به ماوراء ماده داشته باشد یا نه؟ خیلی خب. ما می‌رویم سراغ ماوراء ماده، آن ماوراء ماده چه كاری انجام می‌دهد؟ چه هنری ازاو برمی‌آید؟ چه فعل و انفعالی انجام می‌دهد كه آن یك امری كه در خارج تحقق پیدا می‌كند می‌شود سنگ، یك چیز دیگر را كنارش بگذارید می‌شود فرض بكنید كه می‌شود آهك، یك چیز دیگر را در كنارش بگذارید می‌شود آهن، چه امری انجام می‌شود كه این می‌شود آهن، آن می‌شود گچ، آن می‌شود فرض كنید كه سنگ، آن می‌شود سرب، آن می‌شود جیوه، آن می‌شود گوگرد و ...، حالا برسیم به نبات و حیوان و انسان و این‌ها سر جای خودش، چه چیزی در خارج تحقق پیدا می‌كند، خودش كه نمی‌تواند كاری كند، آهن كه نمی‌تواند خودش را آهن كند، چه امری در خارج تحقق پیدا می‌كند كه شما در خارج آهن می‌بینید، بله در این‌كه باید در اینجا علل و سلسله علل و معلولاتی دست به دست هم بدهند، و به واسطه تركیب و امتزاجاتی یك حقیقت نوعیه را در خارج به وجود بیاورند در این قضیه شكی نیست، ولی صحبت در این است آن نخ تسبیحی كه این دانه‌ها را با هم رسم می‌كند آن نخ تسبیح كجاست؟