تبیین حقیقت مثل افلاطونی در عالم وجود
از تصورات ذهنی تا اتحاد با حقایق هستی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مفهوم «مُثُل افلاطونی» و جایگاه آن در نظام هستی میپردازند. ایشان با نقد نگاههای صرفاً ذهنی به این مسئله، توضیح میدهند که چگونه حقایق کلی در مراتب مختلف وجود، از عالم ذهن تا عالم خارج، تنزل مییابند و به صورت جزئیات در میآیند. در ادامه، با بهرهگیری از مبانی عرفانی و روایی، به موضوع اشتداد وجودی و تجرد نفس پرداخته میشود که چگونه روح انسان با ارتقای وجودی و تهذیب نفس، از محدودیتهای مادی رها شده و به اتحاد با حقایق عالم دست مییابد. در نهایت، این بحث به تبیین مقام ولایت کلیه به عنوان حقیقتِ جامعِ مثل افلاطونی ختم میشود که در آن، حقیقتِ وجودیِ امام معصوم، محیط بر تمامی عوالم و حقایق هستی است و سالکِ طریقِ ولایت، تنها از مسیر سلوک عملی و مراقبه قادر به درک این اتحاد خواهد بود.
مرتب سازی:
تبیین حقیقت مثل افلاطونی در عالم وجود
5پس این جنبههاى جزئى كه در این عالم هست اینها همه حقیقت جزئیه هستند كه داراى یك نفس و داراى یك روح هستند كه آن روح هم یك حقیقتى جزئیه است اما جنبۀ تجرّد دارد یعنى قابلیت براى سعه و خصوصیاتِ توسعه دارد. گرچه زید، زید است و عمرو نیست ولى بدنش هیچ ارتباطى با بدن عمرو ندارد و در هم هضم نمىشوند، این براى خودش است و آنهم براى خودش است ولى همینكه مسئله از بدن بالاتر آمد و به روح تعلق پیدا كرد یكسرى مسائل دستوپاگیری كه مربوط به مُلك است شما مىبینید آن مسائل را ندارید، قوانینى كه بر خود روح ـ همان روح جزئى ـ حاكم است، آن قوانین یك توسعۀ بیشترى از نقطهنظر وجود و قدرت وجودى و سعۀ وجودى دارد نسبت به قوانینى كه بر فیزیكِ این بدن و بر این تعیّن خارجىِ این بدن و این ماده آن قوانین حاكم است. بدن نمىتواند بیش از آن توان خودش حركت داشته باشد ولیكن حركتى كه شما بر روح و بر نفس مىبینید، مىبینید اصلاً قابل مقایسه با این بدن نیست! حتى ممكن است همین بدن را در اختیار بگیرد و كارهایى از او سر بزند كه حتى یك همچنین كارها و امورى از سایر اجسام عادى متمشى نیست! این بهخاطر آن توسعه و تقویت و اشتداد وجودى است كه این قضیۀ اشتداد وجودى بهواسطۀ تجرد آن روح الآن براى این روح پیدا مىشود. این مربوط به جنبۀ مثال مىشود.
اشتداد در حقیقت وجودی در عالم خواب
لذا شما در عالم خواب مىبینید که یكدفعه از اینجا حركت مىكنید و در عرض یک دقیقه آنطرف كرۀ زمین مىروید ـ در عالم خواب مىبینید ـ و دوباره به اینجا برمىگردید درحالىكه در ماده كجا مىتوانید در عرض یك دقیقه یك همچنین مسافتی را طى بكنید؟! فوقش صد متر طى بكنید یا دویست متر طى بكنید، بیشتر كه نمىتوانید! این بهجهت همان اشتداد در حقیقت وجودى است كه روح در عالم مثال، این واقعیت را در اینجا دارد.