جلسه ۷۸۰

 فناء ذاتی باعث می‌شود كه آن عین ثابت در آن فضای كاسه مانند، حالا بنابر اصطلاح ما، در آن فضا، عین ثابت هویت خودش را از دست بدهد و هویت او همان هویت هوا و مظروف این ظرف بشود، اگر شد پس شما برو و زید را پیدا كن، دیگر زیدی نیست. اگر دوباره این عین ثابت پیدا بشود پس این عین ثابت غیر از زید اوّل است، پس این یك شخص دیگری است غیر از او، پس او نرفته به فناء و بعد دوباره برگشته باشد. البته اینجا یك خلق جدیدی تحقق پیدا كرده است. زید خلق جدیدی دارد، عمر هم یك خلق جدیدی، ارتباطی هم با همدیگر ندارند.

 شخص وقتی كه در آن فناء ذاتی قرار می‌گیرد آن دیگر حقیقت و هویت اولیه خود را از دست می‌دهد، دیگر شیئی نیست، وقتی شیئی نشد تبدیل به لاشیء می‌شود، دوباره اگر شیئی بخواهد تحقق پیدا كند آن‌وقت می‌شود مانند او. دیده‌اید كه بعضی از دوقلوها چقدر شبیه هم هستند، بعضی‌ها این‌قدر شبیه هم هستند كه انسان تشخیص نمی‌دهد، اصلًا بین این دو تا را تشخیص نمی‌دهد، ولی بالاخره دوتا هستند، دوتا هستند مانند همدیگر، حتی شما دوتا عكس از یك شخص بگیرید، این كاغذ را با این كاغذ مقایسه كنید باز دوتا عكس است، دوتا عكسی است كه حكایت از آن ذوالعكس می‌كند و حكایت آن ذوالصورة می‌كند ولی بالاخره دوتا است.

 شما دو تا آینه بگذارید یكی در این‌طرف و یكی در این‌طرف، عكس شما در هر دو تا آینه می‌افتد، بالاخره دو تا آینه است، و دو تا صورت است، امّا خود صورت یكی است، خود آن دو تا است همین‌طور سه تا و چهار تا همین‌طور به همین كیفیت.

 پس بنابراین این اشكال برای این است كه ما آن حقیقت ذات باری را كه آن وجود بالصرافه است آن را مانند كاسه فرض كردیم، كه آن كاسه‌ای است كه در او پر از آب یا پر از هواست، و اگر یك شیئی در اینجا قرار بگیرد تا وقتی كه از جنس او نیست با او متمایز است و فناء حاصل نشده، وقتی كه از جنس او شد دیگر او نیست و دیگر او از بین رفته است. شیء ثانی اگر بخواهد دوباره پیدا بكند آن شیء ثانی است، دیگر آن شیء، شیء اوّل نیست، آن‌وقت اینجا یك تمحّلات و یك مسائل باید كرد كه مرحوم آقا ادله‌ای و مطالبی می‌آورند.