حقیقت وجود و کیفیت ارتباط علت با معلول
تبیین بساطت ذات الهی در عین ظهور در کثرات و تعینات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق کیفیت خلقت اشیاء و نسبت میان علت و معلول میپردازند. ایشان با نقد تصورات رایج که معلول را جدا از علت میپندارند، بر اساس قاعده علیت، حقیقت مخلوق را همان حقیقت نازله و تشؤّن ذات باری در شئون محدود میدانند. در ادامه، بحث ماهیت به عنوان امری موجود و معلولِ وجود مطرح شده و تفاوت آن با عدم تبیین میگردد. استاد با بهرهگیری از اشعار ابنفارض و تحلیل مفاهیم قرآنی، به دشواری ادراک مقام ذات و حقیقت روح میپردازند و با ارائه مثالی ساده از دست انسان، نحوه حفظ بساطت و اطلاقیت وجود را در عین ظهور در قیود و حدود مختلف تشریح میکنند. این جلسه در نهایت به این نتیجه میرسد که حقیقت وجود، حقیقتی مجرد است که با حفظ بساطت، با تمامی قیود و شئون عالم موافقت و همراهی دارد.
مرتب سازی:
حقیقت وجود و کیفیت ارتباط علت با معلول
11معنای مجرد بودن
اگر وجود بارى وجود مجرد باشد، معنای تجرد چیست؟ معناى تجرد این است كه هیچ امرى نمىتواند او را مقید كند! حالا اگر یك مقیدى آن مجرد را مقید كند و حد بگذارد و آن وجود مجرد تا اینجا بیاید و نتواند از اینجا به بعد بیاید، وجود این حد دارد. حدش چیست؟ تا اینجاست! مىگوید که من نزدیك میشوم نزدیک میشوم نزدیک مىشوم ولی دیگر بیش از این نزدیک نمیشوم چون میافتم! نمیتوانم داخل آن بروم. این وجود من حدى است كه مرا از دیگران متمایز مىكند! آن یکی هم همین حرف را مىزند! حالا اگر وجود باری وجودى مجرد باشد، معناى تجرد این است كه هیچ قیدى نتواند او را مقید كند! پس این عین ثابتى كه از ذات تشؤّن پیدا مىكند یعنی با حفظ مرتبۀ تجرد وجودى، تحقق عین ثابت پیدا مىشود. این همان مسئلۀ ارتباط حادث با قدیم است كه البته در مراتب پایین این ارتباط تحقق پیدا مىكند حالا آن جنبه جنبۀ قدمت دارد. این همان مسئلۀ علیت و معلولیت و بساطت و تقیّد و اطلاقیت و لا اطلاقیت است كه دوباره باید روى این قضیه صحبت بشود.
مرافقت و موافقت حقیقت وجود با همۀ قیود و شئون
علىٰكلّحال آنچه را كه تا امروز نسبت به آن متوجه شدیم این است كه حقیقت وجود یك حقیقت مجردهاى است كه این حقیقت با همۀ قیود و شئون مرافقت و موافقت دارد و نمىتواند از آنها دورى كند. البته باز هم مطالبى هست.
أللهم صلّ على محمد و آل محمّد