جلسه ۷۷۹

 روح یك مقام بالاتر از نفس است، روح یعنی همان حیثیت ربطیه‌ای كه آن حیثیت ربطیه به خود ذاتِ باری تعلق می‌گیرد و لاغیر، حتی اعلی از اسماء و صفات الهی، یعنی روح در حقیقت همان ذات باری است كه در عالم خارج تشأن پیدا می‌كند و به قیودات مختلفه و به حدود مختلفه برحسب آن مقداری كه از اسماء و صفات الهی در او به عنوان سرمایه و به عنوان رأس المال قرار داده شده باشد

 یكی علمش بیشتر است، یكی كمتر است، یكی استعدادش بیشتر است یكی كمتر است، یكی حافظه‌اش بیشتر است یكی توانش بیشتر است، یكی آن جنبه ربطی‌اش بیشتر است، خلاصه هر كسی روی آن خصوصیات این را دارد. آن روح در آن مرتبه است كه باید نسبت به آن مرتبه جنبه تأنیث و تذكیر را نسبت به آن ملاحظه نكرد، ولی وقتی كه این روح تعلق به بدن می‌گیرد و می‌خواهد با این بدن در این دنیا كار انجام بدهد نفس می‌شود و از موقعیتش پایین می‌آید و از آن موقعیت پایین در اینجا با اشیاء ارتباط پیدا می‌كند.

 آیه شریفه كه می‌فرماید: يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ الفجر، ٢٧ ارْجِعِي إِلي رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً الفجر، ٢٨ خطاب به همان حیثیت ربطیه نیست، خطاب به همین نفسی است كه در این عالم تربیت شده و به مقام تقرّب رسیده و این نفس با این خصوصیت، داخل در بهشت می‌شود و از نعمات الهی بهره‌مند می‌شود. امّا همین نفس كه داخل در بهشت است، برای اولیاء الهی یك مرتبه دیگری دارد كه آن در آن عالم لامكان و لازمان و لاحد و لارسم قرار می‌گیرد كه به آن جنة الذات می‌گوید، آن جنة الذات با نفس فرق می‌كند، یعنی وقتی كه ولی الهی و عارف وارد بهشت می‌شود دو خطاب به او می‌شود، یك خطاب، خطابی است كه به نفس او تعلق می‌گیرد كه: يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ الفجر، ٢٧ ارْجِعِي إِلي رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً الفجر، ٢٨ فَادْخُلِي فِي عِبادِي الفجر، ٢٩ یك خطاب دیگر تعلق می‌گیرد كه: ... وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ ق، ٣٥ آن لَدَيْنا مَزِيدٌ همان حیثیتی است كه در جنت نمی‌تواند بگنجد، جنتی برای این نداریم، چون جنت در شكل است، در معناست، در روح است، و آن [مزید] در یك مقامی است كه شكل نیست. خدا كه فرق نمی‌كند، خدای دنیا و خدای آخرت كه فرق نمی‌كند، این خدایی كه الان است همین خدایی است كه در روز قیامت هم هست اگر الان خدا، خدای اطلاقی است در روز قیامت هم خدا باز اطلاقی است، خداوند در روز قیامت كه مقید نمی‌شود، یعنی حالا مطلق است امّا روز قیامت كه شد مقید می‌شود و دارای شكل می‌شود، دارای رنگ می‌شود، دارای طعم می‌شود؟!! نه، خدایی كه بوده، خدایی كه هست، خدایی كه خواهد بود؛ همه یكی است و هیچ تفاوتی هم نمی‌كند. همه در یك صنف، همه در یك مرتبه است اما ظهورات او فرق می‌كند، بله ظهورات در دنیا با ظهور در آخرت متفاوت است.