حقیقت عالم ذر و جایگاه آن در خلقت انسان

همان عمر هم مى‌توانست [آدم] باشد؛ مگر همین عمر نگفت که وقتى داشتم در را بر حضرت فاطمۀ زهرا سلام‌الله‌علیها فشار مى‌دادم و صداى ناله‌اش را شنیدم، حالت رقّت براى من پیدا شد و مى‌خواستم فشار ندهم ولى وقتى كه نگاه كردم به كارهایى كه على در جنگ بدر و حنین با آن مشركین و آنها كرد، فشار دادم!¹ مگر نگفت؟! پس معلوم مى‌شود که عمر هم عطوفت را مى‌فهمد، عمر هم ظلم را مى‌فهمد، عمر هم مظلومیت را مى‌فهمد، عمر هم رحمت را مى‌فهمد، عمر هم عدالت را مى‌فهمد، عمر هم ضعف و اینها را مى‌فهمد، ولى چه؟! آن كینه، آن حقد، آن وزر و وبالى كه براى خودش جمع كرده است نمى‌گذارد كه این را دنبال كند، نمى‌گذارد كه این را إعمال و حاكم كند.

همه مى‌فهمند، همه مى‌دانند، همه ظلم را مى‌دانند چیست، همه مظلومیت را مى‌دانند چیست، همه عدل را مى‌فهمند که چیست، همه خلاف را مى‌فهمند، همه مى‌فهمند، این‌طور نیست كه كسى نفهمند. مگر آدم سنگ و دیوار است؟! همه چیز را انسان مى‌فهمد.

عالم ذر عبارت از نقطۀ اولىٰ خلقت انسان

دلالت نفس خلقت انسان بر اقرار به الوهیت و ربوبیت

بنابراین عالم ذر چه شد؟! عالم ذر عبارت از نقطۀ اولىٰ خلقت انسان است كه آن نقطۀ اولىٰ به همان شكلى كه هست درآمده است، آن حیثیت ربطیۀ او با پروردگار را عالم ذر مى‌گویند. بنابراین خدا كه در اینجا مى‌فرماید: ﴿وَأَشۡهَدَهُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡ﴾ نه‌اینکه به آنها گفته كه آهاى دست‌هایتان را بالا ببرید، چه کسی شهادت مى‌دهد؟! ﴿أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡ﴾؟! همه آنجا دست‌ها را بالا بردند که ما هستیم ما شهادت مى‌دهیم!! بلكه نفس خلقت آنها شهادت است! ﴿وَإِذۡ أَخَذَ﴾، وقتى كه گرفت، یعنى وقتى كه خدا خلق كرد، این طینت را گرفت، وقتى این را درست كرد، این انسان را درست كرد، حالا اقرار مى‌كنید؟! خب این مردم مى‌گویند که ما با همۀ وجودمان اصلاً وجود ما اقرار است، وجود ما جنبۀ ربطى است، وجود ما حیثیت ربطیه است؛ نفسِ وجود ما حیثیت ربطیه است.