جلسه ۷۷۳

 امّا در ذات ربوبی كه در آن‌جا فعلیت محض است دیگر در آن‌جا حركت چه معنا دارد؟ حركت از چه نقطه‌ای به چه نقطه‌ای؟ حركت از چه مرتبه به مرتبه‌ای؟ در ذات ربوبی كه ذات فاقد چیزی نیست كه به واسطه حركت واجد آن شیء بشود. ذات در ذات خودش ثابت است و در ذات خود غنی بالذات است و در ذات خود صمدیت محضه است. پس چه چیزی را ذات فاقد است كه تا اراده او بیاید، از یك مرتبه به مرتبه دیگر فعلیت به آن بدهد؟ درست شد؟

 پس این خلقت عالم، خلقت همه اشیاء، همه آن‌ها به خلق واحد، یعنی به یك ظهور واحد و به یك مشیت واحده و به یك اراده واحده در آن علم عنائی همه منطوی بوده است، به انطوای اجمال و تفصیل كه در آن مرتبه، مرتبه اجمال بوده، بعد همان در مرتبه تفصیل به تفصیل آمده.

 منتها ما الآن در این برهه، این موقعیت را داریم ادراك می‌كنیم. افرادی كه در صد سال پیش بودند همان برهه صد سال پیش را ادراك می‌كردند و احساس نمی‌كردند حالا بعداً كه می‌آید چه می‌شود؟ آیا بعد از ما قیامت برپا می‌شود؟ حضرت ظهور می‌كنند؟

 همین حال را ما الان داریم. همین حالت را ما كه الآن شب پنج شنبه است ما الآن داریم. آیا ما زمان ظهور را درك می‌كنیم یا این‌كه نه قبل از ظهور از دنیا می‌رویم بعض دیگر می‌آیند؟ آن‌ها كه زمان ظهور را درك می‌كنند چه كسانی هستند؟ این‌ها را ما دیگر هیچ اطلاعی نداریم. همین موقعیت فعلی خودمان را داریم درك می‌كنیم.

 فرض كنید الان از ما صد سال دیگر بگذرد، باز افرادی كه در صد سال دیگر هستند همین چیزی را می‌گویند كه ما الآن داریم امشب می‌گوییم. همین ادراكی را دارند می‌كنند كه ما الآن داریم ادراك می‌كنیم. درست شد؟ چون همه در برهه‌های متشابه و متساوی همه قرار داریم.