حقیقت عالم ذر و اقرار به ربوبیت

خب معلوم می‌شود این شخص از آن بقیه یک‌خرده جلوتر است ولی باز به پای اصحاب امام حسین نمی‌رسد، آنها می‌گفتند که شکست یعنی چه؟ ما اصلاً شکست نمی‌فهمیم! تو یک شکستی می‌بینی ولی ما هیچ چیزی نمی‌بینیم، شکست نمی‌بینیم! مگر مردن شکست است؟! شکست نیست! تازه اول تجارت است! اول ربح است، اول فوز است! ما اصلاً برای یک هم‌چنین روزی لحظه‌شماری می‌کردیم! اینها که قبول داشتند، این عمر سعد که قبول داشت پس چرا می‌آید می‌جنگد؟! این شخص یک ایمان در دلش دارد اما یک ایمان دیگر می‌خواهد که آن ایمانی که در دل هست را ظاهر کند و پابندش کند و به‌دنبالش برود. آن ایمان دومی را ندارد! اوّلی را دارد به‌جای اینکه یک ایمان دیگر بیاید، یک باور دیگر بیاید، یک عشق دیگر بیاید، یک علاقۀ دیگر بیاید و یک نگرش دیگر بیاید آن ایمان باطنی را [شکوفا کند!] خب حالا که تو ایمان داری پس بیا، تو که می‌گویی: [با این کار] جهنم می‌روم، خب یا علی بسم الله!

مى‌گوید که نه! از ملك رى نمى‌توانم بگذرم!¹ چه آمده جایش را گرفته است؟! ایمان اوّلى ازبین نرفته است! ملك رى و سلطنت رى آمده جاى ایمان دومى را گرفته است و این [ایمان در درون او] در این صندوق همین‌طور حبس شده و نمى‌گذارد درِ صندوق باز بشود تا آن ایمان باطن ظهور پیدا كند و او را نجات بدهد و به سعادت برساند.

همۀ اشخاص و افراد همین هستند منتها هر كسی یك درجه دارد؛ این یك درجه دارد، آن یك درجه دارد، این یک جا و آن یک جای دیگر و این یك‌خرده سفت بشود عقب مى‌زند و همین‌طور خلاصه این مراتب، وجود دارد تا آن كسى كه ... به قول خواجه:

[رند عالم‌سوز] دستش را در گوشش كرده، حالا هرچه مى‌خواهى برای ما ترانه بخوان و غزل بخوان! ما كار خودمان را مى‌كنیم! آدم باید به اینجا برسد که گوشش را از هرچه ماسوى‌الله است، كر كند. به قول سید احمد كربلائى در آن [نامه‌ای] كه به مرحوم كمپانى نوشت، گفت: خدا چشم ما را از ماسوى‌الله كور كرده است، كورتر بگرداند!³