حقیقت عالم ذر و میثاق الهی

ـ اِ؟! این قضیه چه شد؟!

بعد از ده سال یک‌دفعه می‌دیدیم که طرف تقش درآمد! یا مثلاً بعد از پانزده سال می‌دیدیم چه شد و... یاد آن «خدا عاقبتمان را به خیر کند» می‌افتادیم!

شیوۀ بزرگان در رعایت عالَم ظاهر

حالا اینها می‌دانند و خبر دارند، آن‌چنان با تو می‌خندند که انگار اوه اوه اوه یار غاری هستید که اصلاً خدا هم نمی‌تواند جدایتان کند! بعد یک‌دفعه می‌بینید که چه شد! چرا این‌طور شد؟! اینها همه رعایت عالَم ظاهر و عالم تکلیف با هر کسی به مقدار وسع خود و در افق خود هست.

ما نه [این‌طور نیستیم] و همین‌طور خلاصه هردنبیلی [انجام می‌دهیم]! به این چیزها کاری نداریم.

یک روایت دیگر هم در تفسیر عیاشی از رفاعه هست:

قال‌ سألت أباعبدالله عن قول الله: ﴿وَإِذۡ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِيٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ﴾ قالَ: نَعَم، أخَذَ اللهُ الحُجَّهَ عَلَی جَمیعِ خَلقِهِ یَومَ المیثاقِ هَکَذا و قَبَضَ یَدَهُ.¹

حضرت دستشان را به همدیگر زدند و گره کردند و این باز حکایت از این مسئله می‌کند. در اینجا البته روایات دیگری هم هست.

در تفسیر قمّی هم یک روایتی هست که اصلاً صراحتش بسیار بیشتر است:

عَنِ ابنِ مُسکانَ عَن أبی‌عَبدِاللهِ علیه‌السّلام فی قَولِهِ: وَإِذۡ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِيٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمۡ ذُرِّيَّتَهُمۡ وَأَشۡهَدَهُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ أَلَسۡتُ بِرَبِّكُمۡ قَالُواْ بَلَىٰ شَهِدۡنَآ﴾ قُلتُ: مُعایَنَهً کانَ هَذا؟ قالَ: نَعَم فَثَبَتَتِ المَعرِفَهُ و نَسوا المَوقِفَ و سَیَذکُرونَهُ.²

ابن‌مسکان از امام علیه‌السّلام می‌پرسد که این در معاینه بوده یا در حضور بوده؟! حضرت می‌فرمایند که بله؛ این قضیه روشن بوده و این تخاطب برای همه انجام شده است.

«فَثَبَتَتِ المَعرِفَةُ و نَسوا المَوقِفَ»؛ یادشان رفته آن موقع چه بوده است! آن معرفت ثابت شده است ولی اینکه موقفش کجا بوده است، خدا برای آنها فراموشی می‌آورد و از یادشان می‌رود.

«و سَیذکرونَهُ»؛ بعداً روز قیامت یادشان می‌آید یا وقتی از این دنیا می‌روند متوجه می‌شوند که چیست یااینکه برای آنهایی که به آن مراتب می‌رسند، آن موقف را یاد می‌آورند.