جلسه ۷۶۹

 اگر امیرالمؤمنین مثل خودش، مثل خودش با سیاست عمل می‌كرد، اشكش درمی‌آمد؟ هیهات! هیهات! این چه دیده از علی؟! این چه صداقتی از علی دیده؟! این چه مردانگی‌ای از علی دیده؟ و این چه كرامت و بزرگ‌منشی از علی دیده كه در مقابل علی تا روز مرگش سرش پایین است؟! نمی‌تواند سر بلند كند! دیده دیگر، درست شد؟ خب شما ما را هم می‌بینید. بنده را عرض می‌كنم. دارید ما را می‌بینید. خب چه؟ خب دیدیمش دیگر، داریم می‌بینیم، روز و شبش را دیدیم و كارهایش را دیدیم و مسائلش را و این‌ها را همه را داریم مشاهده می‌كنیم.

 این‌ها چه هستند؟ این‌ها هستند كه نمودار حق و نمودار حقیقتند و این‌ها را باید در جلوی چشم گذاشت و بهشان نگاه كرد. این افراد را، این اسوه‌ها را، و این خصوصیات را. این را باید انسان انجام بدهد.

 علی كلّ حال، این مسئله مسئله عالم ذر، این مسئله چیست؟ صحبت در این است كه در این اشیاء، در این عالم، كه عالم اعیان هست، این آیه همانطوری كه در روز گذشته عرض كردیم دلالت می‌كند كه ما این اعتراف را در درون افراد گذاشته‌ایم، معاویه هم همین در درونش گذاشته شده، اگر این در درون معاویه نبود كه گریه نمی‌كرد. اگر در درون عمروعاص معیار حق و باطل نبود و دیگر برای علی گریه نمی‌كرد. اگر در سینه و قلب مأمون خبیث این ودیعه الهی قرار داده نشده باشد كه او بر فقدان امام رضا گریه نمی‌كند، پس معلوم است كه هست، آن را به كار نمی‌گیرد. از او برای رشدش استفاده نمی‌كند. آن را برای ترقی استعمال نمی‌كند. همان را امام رضا گرفته رسیده امام رضا شده. مأمون رد كرده، قبول نكرده خسر الدنیا و الآخره شده. همان را دارد، همان معیار را دارد. همان كیفیت در دستش هست.

 لذا اقرار به ربوبیت و اقرار به توحید همانطوری كه در برخی از روایات هست¹، این در درون همه هست. آیه در این‌جا دلالت بر این مسئله می‌كند، بنا بر رأی بعضی از بزرگان، این در همین تفسیر المیزان هست كه آیه دلالت بر این می‌كند و این را هم رفقا بدانند من جسارت نمی‌خواهم بكنم، و ما كوچكتر از آنیم كه بخواهیم نسبت به بزرگان، خدای نكرده، خدای نكرده جسارت كنیم. ولی علی كل حال، فهم قاصر خودمان را عرض می‌كنیم.