جلسه ۷۶۹

 در نوشته‌جات هم همین‌طور. شما یك مقاله می‌خوانید، وقتی از آن اوّل نگاه به مقاله می‌كنید می‌فهمید این نویسنده یك چیزی در او هست یا نه! قشنگ نشان می‌دهد! وقتی دارد یك قضیه نقل می‌كند چگونه دارد نقل می‌كند. وارد می‌شود ...

 من یك كتابی بود كه یك وقتی به دستم رسیده بود و آن كتاب را خواندم، تصورم این بود كه این مؤلفش یك آدم بی غل و غشی است، این طور شنیده بودم. باور كنید كه پاراگراف اوّل را خواندم، بستم صاف گذاشتم كنار، تا حالا هم دیگر نگاه نكردم! یك پاراگراف! پنج خط! شش خط! دیدم این كتاب دیگر حجیت ندارد. آن اوّل شروع كرده به إعمال غرض. وقتی مورخ و مؤلف بخواهد اعمال غرض بكند دیگر چه حجیتی كتابش می‌تواند پیدا كند؟ چه حجیتی؟ این‌ها همه درس داردها! دانشگاه دارد! بیا برو! حرف را چطور برگردان، صحبت را چطوری برگردان، مسئله را برگردان.

 آن پدر سوخته‌ها، آن عمروعاص، كه استاد معاویه بود در كلك و فلان و این حرف‌ها، آن‌ها علی را می‌شناختند! آن‌ها می‌دانستند! بیخود نیست وقتی بعد از شهادت امیرالمؤمنین اسمش كه می‌آید معاویه اشكش درمی‌آید¹! معاویه با این سنگ‌دلی! با این سیاهی دل! و با این قساوت این چه حالی پیدا می‌كند از شنیدن! این بالاخره یك چیزی دیده دیگر! هان؟ یك چیزی دیده. چه احساسی پیدا می‌كند؟ مأمون وقتی كه بعد از شهادت امام رضا می‌گوید بیایید از امام رضا بگویید و روضه بگویید، و خودش گریه‌اش درمی‌آید².

 دروغ كه گریه نمی‌كند، بالاخره این گریه درمی‌آید دیگر. حالا بعضی هنرپیشه‌ها هستند وقتی گریه می‌كنند آدم می‌گوید: ا ا ا واقعاً دارد گریه می‌كند! آنقدر خوب بلدند! ماشاءالله به این قریحه و استعداد كه چطور نقش عوض می‌كنند!

 چقدر خوب است انسان همیشه در نقش خودش باشد، نه در نقش این و آن، و نقش خودش را فراموش نكند؟ درست؟

 آن‌ها علی را به چه نحوی دیدند كه وقتی صعصعه بن صوحان³ می‌رود در آن شام، بعد معاویه می‌گوید: رحم الله اباتراب لقد كان ... همین‌طوری كه می‌گویی بوده! و اشكش درمی‌آید.