جلسه ۷۶۶

 و این مطلب خیلی مطلب دقیقی است كه چطور اگر ما به این مسئله اطلاع پیدا كنیم، آن روایاتی كه بعد می‌آید، یا آیاتی كه می‌گوید: لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ¹ و روایاتی كه دارد همه اشیاء به مقام فناء می‌روند و محو می‌شوند دوباره پروردگار آن‌ها را خلق می‌كند كه در همه این‌ها اشكالات شده و مشكلاتی از نقطه نظر سوء فهم نسبت به محتوا و مفاهیم این روایات و احادیث وارده هست، این مطلب در آن‌جا هم قضیه حل می‌شود². وقتی كه ما، نسبت به مقام آثار ظهورات و بروزات ذات نگاه بكنیم تمام آن‌چه كه در این عالم از این عالم مجردات و عوالم مادی هرچه هست، اگر بخواهیم به آن توجه بكنیم، می‌دانیم كه همه این‌ها مسبوق است به علم ربوبی، مسبوق است یا سابق است؟ اوّل این‌ها بودند یا خدا؟

 علم ما مسبوق به اشیاء خارجی است. تا این در خارج نباشد من به این اطلاع پیدا نمی‌كنم، باید باشد. پس اوّل این هست، بعد علم من نسبت به این است؛ درست شد؟ قاعده همین است دیگر. علوم اكتسابی همین است.

 حالا علم من نسبت به خود من، علم خود من نسبت به ذات، علم خود من نسبت به كیفیات، این علم، این علم چیست؟ این علم همیشه ملاصق است با نفس ذات، ملاصق است با نفس همان اشیاء. حالا همان مسئله را به عكس می‌كنیم. حالا فرض كنید كه می‌آییم یك امری را در خارج محققش می‌كنیم. یا فرض كنید كه می‌آیید یك امری را در خارج متحققش می‌كنید، آن اشیاء را درست می‌كنید، نقشه‌ای را درست می‌كنید، چیزی را روی كاغذ می‌كشید، یك مطلبی را روی دیوار می‌كشید، روی تخته یك چیزی را مینویسید. این نوشتن شما مسبوق به علم است، یا سابق بر علم است؟ این در این‌جا جایش چه می‌شود؟ عوض می‌شود. این مسبوق به علم است. اوّل علم شما نسبت به آن‌چه كه می‌خواهید بنویسید بوده، بعد آن معلوم بالذات را تبدیل به معلوم بالعرض می‌كنید. آن‌چه را كه می‌نویسید، معلوم بالعرض است. معلوم بالذات شما، مقدم است به معلوم بالعرض است. اوّل در ذات شما نقش بسته، بعد در خارج نقش بسته؛ به عكس كه اگر كسی بیاید یك چیزی را بنویسد آن‌گاه شما بیایید نگاه كنید، كه اوّل معلوم بالعرض است و بعد تبدیل می‌شود به معلوم بالذات كه آن معلوم بالذات قائم به نفس است. در این‌جا مسئله به عكس است؛ حالا در مورد پروردگار. ببینید در مورد پروردگار، دو دو تا چهارتا! راحت و آسان!