جلسه ۷۶۶
فصل(9) في تحقيق الصور و المثل الأفلاطونية بحث از قضاء کلی و حقیقت لیالی قدر 6/12/1433
مرتب سازی:
جلسه ۷۶۶
1قضاء كلی و مسئله قدَر
أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
نسبت به قضاء كلی و مسئله قدَر، و به طور كلی در یك صحبت و بحث جامعتر، نسبت به علم ربوبی كه آن علم مساوق با ظهور و بروز خارجی است، این قضیه با آن كیفیتی كه عرض شد، روشن شد. از نقطه نظر ادله فلسفی و همینطور از نظر مسائل كشفی و شهودی در این مسئله اهل معرفت و بزرگان در تصریحات خودشان بر این قضیه متفق هستند. البته منظور از اتفاق، نه این است كه به عنوان یك دلیل در اینجا به حساب بیاید، چطور اینكه بعضی به این مسئله بر تحقق در بیانات خودشان استدلال دارند. چون آنجا، جا جای اتفاق نیست، بلكه به عنوان یك تأیید هست بر اینكه مراتبی كه برای افراد كشف میشود، این مراتب از یك منشأ سرچشمه میگیرد و برای هر شخص در همان افقی كه وجود دارد، همان مسئله كشف میشود كه برای فرد دیگر در همان افق تحقق دارد. بله، ممكن است به واسطه اختلاف مراتب سعه و تجرّد، آن دیدگاه و آن كیفیت و آن بصیرت و آن اطلاع و اشراف متفاوت باشد. اینجاست كه ما مسائل را به نحو اختلاف مشاهده میكنیم.
ولی در صورتی كه شخص در همان افق از تجرّد و مراتب و عوالم ربوبی و عوالم توحیدی باشد، در همان مرتبه دیگر اختلاف وجود ندارد و در آنجا اتفاق و اتحاد اشتراك در رؤیت و بصیرت در ساری و جاری است.
لذا ما مشاهده میكنیم كه بزرگان در تعابیر خودشان این مسئله را به نحو اجمال و به نحو تفصیل ذكر كردهاند. این قضیه به نحو اجمال و تفصیل مثلا در فصوص، در فصّ حكمه إلهیه فی كلمه آدمیه، و همینطور در فصّ نوحیه [فصُ حكمه سبوحیه فی كلمه نوحیه] در آنجا احتمال میدهم باید دیده باشم، حالا مراجعه بكنید ببینید ... ولی در خصوص فصّ آدم مرحوم شیخ تصریح دارد بر اینكه مقام اجمال، در مراتب ظهور در حضرت آدم خوب تجلی پیدا كرده. این قضیه، قضیهای است كه برای افراد موجب شبهه میشود، با توجه به آنچه را كه ما نسبت به مقام تفصیل در علم عنائی صحبت كردیم، دیگر تصور اجمال در هر مرتبه از مراتب وجود ـ چه اجمال در علم عنائی باشد، یا اجمال در مقام اسماء و صفات باشد ـ تحقق پیدا میكند، در مبدأیت اشیاء، و در ظهور اشیاء، كه از آن تعبیر به عالم قضاء كلی و قدر جزئی میشود، یا اینكه در نفوس كلیه كه این مسئله در آنجا به اصطلاح مطرح هست، در هركدام از اینها، اگر بخواهیم به این مسئله برسیم، میبینیم كه صحبت از مقام اجمال شده.