جلسه ۷۶۰

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 در ادامه بحث تعلق علم باری به اعیان خارجی در این‌جا باید عرض كنیم كه، دو نحوه علم برای تحقق معلوم در ذات عالم متصوّر است. خب با آن انسی كه ما نسبت به اكتسابیات و علم حصولی كه برای ماها پیدا شده است، معمولًا آن علم را به واسطه اطلاع عالِم از یك امر خارج از ذات خود تلقّی می‌كنیم. و حالا نسبت به ذات باری از آن علم حصولی كه برای ما حاصل می‌شود یك قدری پا را فراتر می‌گذاریم؛ یعنی نهایت هنری كه از ما ساخته است این است كه همچنانكه در علم حصولی عالم، اطلاع بر یك امر خارج از ذات خود پیدا می‌كند، كتاب را باز می‌كند یك صفحه از این كتاب می‌خواند، خب این كتاب یك چیزی است خارج از او، ارتباطی به او ندارد. یا این‌كه چشم باز می‌كند یك فردی را در بیرون مشاهده می‌كند، ربطی به او ندارد، دارد می‌بینند.

 یا این‌كه یك كاری انجام می‌دهد و بعد از این‌كه آن كار انجام شد آن عالم اطلاع پیدا می‌كند. باز آن عمل خارجی ارتباطی با او ندارد، گرچه زائیده اوست، ولكن یك امری است كه خارج از او و خارج از این محیط، خارج از این دائره وجودی اوست؛ این‌ها همه علم‌های حصولی است.

 یا اینطور است، یا این‌كه همان حقیقت ذهنیه و همان حقیقت نفسیه، یعنی به عبارت دیگر همان وجود ذهنی در این‌جا صورت خارجی پیدا می‌كند. وقتی كه یك خطاط شروع می‌كند به نوشتن و قلم را در دست می‌گیرد، و در مركب و دوات می‌زند و شروع می‌كند، در آن كشیدن شین، یا دندانه‌ای كه دارد به سین می‌دهد، یا این حركتی كه دارد به یاء می‌دهد، این بر طبق همان حركت نفسی و وجود نفسی و ذهنی اوست كه دارد انجام می‌دهد. این‌طور نیست كه در وجود ذهنی و وجود نفسی یاء به سمت چپ گردش پیدا كند و خطاط در موقع نوشتن به سمت راست بگرداند؛ یعنی مخالف با آن وجود ذهنی و با آن معلوم ذهنی ـ كه همان وجود ذهنی است ـ كه بیانگر كیفیت خط است و كیفیت رسم الخط است، برخلاف آن بیاید و این مسأله را انجام بدهد. قطعاً این كار انجام نمی‌شود.