جلسه ۷۶۰

 پس اگر حسابش را بكنید یك وقت ممكن است یك شخص هفت، هشت، ده تا مسأله مختلف و در حال واحد دارد آن‌ها را در حال واحد انجام می‌دهد، شما وقتی كه، چون وقتی كه اراده از یكی به دیگری منتقل بشود، در موقع فقدان اراده، آن یكی یا كاسه ماست از دستش می‌افتد یا بچه با كله می‌آید زمین! این طور اراده دارد انتقال پیدا می‌كند، هی دارد انتقال پیدا می‌كند از چپ به راست ... آن وقت در حال واحد است.

 مرحوم آقای بهجت خدا بیامرزد، ایشان خودشان می‌گفتند به ما، یك وقتی آمده بودند مشهد پیش مرحوم والد، من بودم آن‌جا، ایشان این قضیه را آن‌جا تعریف می‌كردند. می‌گفتند وقتی من رفتم به آقای خوئی گفتم، گفتند این حرف از خودت نیست! بگو از پیش كی این حرف را فهمیدی؟

 خب آدم عالم می‌فهمد دیگر! گفت این حرف از خودت نیست! گفتم این حرف مال مرحوم قاضی است. گفت عجب عجب! همین! از تو برنمی‌آید! این حرفی نیست كه تو بخواهی بگویی. و همین مسأله موجب شد كه ایشان پیش مرحوم قاضی تشرّف پیدا كردند، البته مدت زمانی و از ایشان دستوراتی گرفتند، ولیكن خب مسائلی پیش آمد كه دیگر ادامه پیدا نكرد.¹

 عرض كنم حضورتان كه بله من اتفاقا این قضیه را در مقدمه یك كتابی در مورد مرحوم قاضی، در مقدمه‌اش كه چند روز پیش نوشتم آورده‌ام.

 بله. خب این مربوط می‌شود به چه؟ مربوط می‌شود به این‌ها، و ما خب می‌دانیم، نظیرش هم اتفاق افتاده است دیگر. حالا صرف نظر از آن‌چه كه، مسائلی برای خیلی از افراد مشهود هست، داریم، در روایات داریم، در حكایات داریم در تاریخ ائمه، كه خیلی از اصحاب ائمه یا خود ائمه فرض كنید كه در حال واحد به چند امر مختلف و متخالف مشغول بودند. مثلًا راجع به جابر بن یزید جُعفی از شاگردان امام باقر علیه السلام ... او با جابر بن عبدالله فرق می‌كرد، خیلی قوی‌تر از جابر بن عبدالله بود، موقعیتش خیلی قوی‌تر بود. در یك شب هشت مجلس حضور داشت². یعنی در آنِ واحد در هشت مجلس حضور داشت و در همان موقع برای همه هم صحبت می‌كرد! خب این چطوری می‌شود؟ حالا فرض كنید كه در هشت جا حضور داشتن، یك جوری، یك قسمی كه خب به واسطه خلق ابدان و امثال ذلك توجیه می‌شود. اما خب در هر آنی دارد برای یك عدّه یك مطالبی دیگر می‌گوید! این مثلًا راجع به این قضیه صحبت می‌كند، در یك مجلس دیگر راجع به قضایای دیگر صحبت می‌كند؛ این مسائل مسائلی است كه هست؛ بله این‌ها مسائلی است كه نمی‌شود انكار كرد. منتها همت می‌خواهد كه انسان به این مطالب برسد. انكار نباید بكند.