جلسه ۷۶۰

 حالا این شنیدن صدای اذان را در قبال این رؤیت خانه ها در نظر بگیرید. فرض بكنید كه رؤیت خانه‌ها و دور، یا فرض بكنید كه رؤیت بیوت و جدران و این‌ها، می‌بینید كه این یك تفاوت، تفاوت تفاوت زیاد است. این‌جا به دست می‌آید كه ملاك برای تحقق موضوع، نفس هركدام از یك دو عنوان نیست، چون این دو عنوان با همدیگر منافات دارند. اگر فقط رؤیت دور بود، باید چند كیلومتر فاصله بگیرد؛ دو سه فرسخ باید شما دور بشوید از یك شهر تا این‌كه خانه‌ها را به آن شكل واضح نبینید. اگر صدای اذان شنیدن باشد، پانصد، ششصد متر هم كفایت می‌كند كه خارج بشوید.

 این مشخص می‌شود كه منظور شارع در این‌جا بیرون آمدن از شهر است به مقداری كه دیگر بگویند این قصد سفر دارد، آن می‌شود عنوان مشیر كه در این گونه مسائل عنوان مشیرهم زیاد ما داریم. این یكی از مواردش بود. خیلی از موارد هست كه فرض بكنید كه شارع در آن‌جا مسأله را متعبد بر عرف كرده است، و اصلًا به طور كلی در خیلی از موضوعات ما داریم كه شارع در این‌جا این كار را كرده است.

 تلمیذ: مثل بلوغ دختر.

 استاد: بله یا مثل بلوغ دختران كه ما بحثش را كردیم. اتفاقاً همین دیروز بود، دیروز پریروز بود كه من داشتم تعلیقه بر رساله اجتهاد و تقلید را می نوشتم، یك دفعه رسید به یك جا كه مرحوم كمپانی، در آن‌جا در ایرادی كه بر مرحوم آخوند در یك جا می‌گیرند، می‌گویند كه اصلًا در نظر عرف جعل حكم مماثل معنا ندارد. مثلًا حجیت در نظر عرف، با حجیت در نظر شرع این، دو تاست. از نقطه نظر شرع، حجّیت در قطع، خب آن قطع حجیتش ذاتی است. اما در موارد ظنون معتبره یا فرض بكنید كه در باب انسداد، این حجیت به عنوان جعل حكم مماثل است، چون دست انسان كه به واقع نمی‌رسد، یقین كه ندارد علم كه ندارد، شرع می‌آید در این‌جا حكم مماثل در ازای حكم واقع در این‌جا جعل می‌كند و به آن حجیت می‌دهد.