جلسه ۷۵۹

 مرحوم علامه طباطبایی رضوان الله علیه ایشان می‌فرمودند كه وقتی من با بعضی از همین مادیین ـ دكتر تقی ارانی و خیلی معروف بود ـ در همان زمان سابق بحث می كردیم. استاد فیزیك بود، كه خود بنده فیزیك ارانی را خوانده بودم، فیزیك ارانی در برق و این چیزها بود. این شخص از این مادی‌ها بود، رئیس همین كمونیست‌ها بود در زمان سابق، این لیدرشان ایشان بود¹. در یك جلسه‌ای كه با هم داشتند، از ایشان سه تا سؤال می‌كنند یكی درباره خواب بود، كه رفت پاسخ بیاورد و تا آخر هم رفت كه پاسخ بیاورد. یكی‌اش این بود: خواب‌هایی كه افراد می‌بینند، مسائلی كه افراد مشاهده می‌كنند بر چه اساسی است؟ چرا باید راست در بیاید؟ مگر شما نمی‌گویید اصل در هر چیزی ماده است؟ این چه ارتباطی ممكن است بین دو ماده باشد كه این نه از این خبر دارد نه آن از این خبر دارد²؟ این در آن ماند.

 گفت من می‌روم خبرش را می‌آورم كه رفت! سه تا از او سؤال كرد كه یكی‌اش این بود.

 حالا این مسائل معدوم، این مسائلی كه جنبه عدمی دارد این‌ها چطور جنبه عدمی داشته باشد در حالی كه شما بیایید نسبت به آن اطلاع پیدا كنید؟ مكاشفات و مسائلی كه ارباب شهود در این‌جا مطرح می‌كنند همه از این باب است. ما نمی‌گوییم همه آن‌ها درست است، ولی آن درست‌هایش را می‌گوییم. آن‌هایی كه درست است از كجا بوده؟ پس بنابراین باید یك امرحقیقی وجود داشته باشد.

 همان‌طوری كه پارسال خدمتتان عرض كردم، صحبت در این است: این طور نیست كه وقتی ما یك چیزی را مشاهده می‌كنیم، عكسی را مشاهده كنیم، كاغذی را مشاهده كنیم، یك صورت و پُرتره³ را در این‌جا مشاهده كنیم؛ خودش را داریم می‌بینیم. آن احساسی كه الآن برای من و شما در این مجلس آن احساس هست، كه آن یك احساس حضوری ـ نه حصولی ـ یك احساس حضوری نسبت به این جمع، آن احساسی را كه الآن ما نسبت به یكدیگر داریم عكس است؟ فیلم است؟ ما الآن داریم فیلم همدیگر را می‌بینیم؟ عكس همدیگر را داریم می بینیم؟ تصویر داریم می‌بینیم یا نه، حضور را داریم احساس می‌كنیم، نفس الوجود را الآن ما داریم احساس می‌كنیم. خودِ این تعین خارجی و آن حسّ تعین خارجی الآن در احساس ما قرار گرفته است؛ غیر از این است؟ شما آنی كه در خواب می‌بینید بینكم و بین الله غیر از این است؟ عكس می‌بینید؟ فیلم مشاهده می‌كنید؟ صورت می‌بینید؟ یا خودش را می‌بینید؟ پدرتان از دنیا رفته، مادرتان از دنیا رفته، رفیقتان از دنیا رفته، او را در خواب می‌بینید، چه چیزش را می‌بینید؟ عكسشان را؟ می‌گویید او را دیدم، پدرم را. نمی‌گویید عكس پدرم را دیدم؛ چون دیدن عكس یك حسّی دارد، دیدن پدر یك حسّ. حس‌ها فرق می‌كند. آن دیدن عكس، حسّ عكس و تصویر در انسان ایجاد می‌كند، دیدن خود شخص حس خود وجود خارجی و تعین خارجی در انسان ایجاد می‌كند؛ كدام یك از این‌ها را شما احساس كردید؟ این‌ها خیلی دقیق است.