جلسه ۷۵۸

 پس از اینجا ما متوجه شدیم مسئله به وقوع خارجی كاری ندارد، شما الآن دیدید كه زمان گذشت، ولی در عین حال این امر ثابت، سر جایش ثابت بود. همین را می‌گویید نسبت به ساعت هفت. الآن ما ساعت شش و سی و هفت دقیقه. همین الآن باز دوباره می‌گوییم این ستون، این دیوار، این سقف، در ساعت هفت هم همین است. تغییر نكرده. با اینكه هنوز ساعت هفت نیامده. چرا همچین حرفی می‌زنیم؟ به‌خاطر این است كه این ماده را در خارج ثابت می‌بینیم. اگر این ماده ثابت نبود و وجود مادّه معدوم بود مگر با گذشت زمان، شما الآن از كجا می‌گویید كه ساعت هفت هم همین است؟ مگر یك تصور كشككی، بله آقا دیگر تا حالا این‌طور بوده، پس لابد هفت هم ...

 نه! وجدان می‌كنید این را، كشككی نیست؛ همین‌طوری نیست. حضور این صحنه را شما الآن ـ هنوز نیامده ولی ـ در درونتان وجدان می‌كنید. حضور این صحنه، حضور این ستون، حضور این در، حالا افراد، نه. افراد فرض كنید ممكن است یكی از وسط بحث دلش درد می‌گیرد برود بیرون. اما ستون كه دیگر دلش درد نمی‌گیرد بلند شود برود بیرون بخواهد برود سقف می‌آید روی سر ما! این ستون سر جایش است، این در و دیوار و این‌ها همه سر جایش است. ما بر این ستون بیچاره، بر این سقف، بر این در حكم ثابت می‌كنیم در حالتی كه ماده است. مجرد است؟ ماده! چطور ماده ثابت می‌شود؟ درحالی‌كه ما حكم ثابت می‌كنیم. الآن قسم می‌خوریم ساعت هفت هم همین خواهد بود. همین است؛ حالا یك وقتی تقدیر و مشیت خدا باشد ما اطلاع نداشته باشیم، ما اصلًا روی آن حساب باز نمی‌كنیم. ما روی یك احتمالی كه آن احتمال عقلایی نیست، احتمال اینكه ساعت هفت اینجا خراب بشود، این چند در صد است؟ یك در صد میلیارد هم نیست كه چیزی بخواهد بمب به سرش بخورد. الحمدلله جنگی كه فعلًا نیست كه بمب و موشك و این‌ها بیاید بخورد و بله! زمان جنگ آدم همین‌طور نشسته و صحبت می‌كند و هی سرش بالاست و گوشش این است، آمد یا نیامد؟ این رادیو آژیر می‌كشید، همه‌اش در حال چیست؟ آن موقع چرا؛ آن موقع احتمال عقلایی كه به كله‌اش بخورد هست و بوده. در همین قم هم ما بودیم و هی می‌آمدند و می‌زدند و از این حرفها بود. اما الحمدلله حالا نه دیگر، حالا دیگر امن و امان و همه چیز خوب و مرتب و مسئله‌ای نیست. احتمال عقلایی كه بیاید حكم به ثبوت و استقرار و فعلیت را از ما بگیرد، یك همچنین احتمالی نیست. وقتی یك همچنین احتمالی نشد، نسبت به ماده ما همان حكم را می‌كنیم كه نسبت به مجرد كردیم، هر دویش یكی می‌شود.