جلسه ۷۵۷

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

وصلَّی الله عَلَی سیدنا و نبینا أبی‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلی آله الطّیبین الطّاهرین

و اللعنة عَلَی أعدائِهِم أجمَعینَ

 با بعضی از رفقا صحبت نمودیم و قرار بر این شد كه امسال از بحث دوم خودداری كنیم؛ چون اگر بخواهیم صحبتِ در این مسأله به جایی برسد طبعاً با فرصت بیست دقیقه و بیست و پنج دقیقه، نمی‌شود و از هر دو طرف مطلب می‌ماند. لذا گفتیم مبحث قضاء و قدر تمام شود و ان‌شاءالله اگر توفیق و حیاتی باقی بود در سال جدید این دو را پیگیری كنیم؛ چون از اوقات درسی هم چندان زمانی باقی نمانده است.

 در بحث قضا و قدر ـ همان‌طور كه عرض شد ـ مسائل مختلفی باید مطرح شود؛ بحث فلسفی، بحث عرفانی و اینكه احادیث و آیات به چه نحوه با این مطالب منطبق می‌شود. عمده اشكال روی آیات و احادیث است كه اگر مسأله در مباحث عقلی یا شهودی به نقطه قابل توجیهی نرسد طبعاً ما در مباحث نقلی دچار اشكال خواهیم شد، آن‌وقت باید به انواع مَجازات و اعتبارات متشبّث شویم، چطور اینكه به همین كیفیت عمل شده است. چون در بعضی از احادیث آمده كه در نیمه شعبان تقدیرات رقم می‌خورد، در بعضی‌ها سه شب ماه مبارك رمضان، در بعضی‌ها شب بیست و هفتم را هم ذكر كرده‌اند، در بعضی از روایات دهه اول ذی‌حجّه را در تقدیر انسان نقش داده‌اند. اینها من‌حیث‌المجموع مسائلی است كه موجب بروز بعضی از اشكالات هست. آنچه كه از همه مهم‌تر هست، روایات مربوط به شب‌های ماه مبارك رمضان است كه در بعضی از آنها تصریح بر این مسأله است. در حدیثی از امام حسن علیه‌السلام كه در روز بیست و یكم ماه رمضان هست. در آنجا تصریح بر این است كه دیشب همان شب قدر بود كه پدرم به شهادت رسید و حضرت اسمی از شب بیست و سوم نمی‌آورند. در بعضی از روایات شخصی از رسول خدا راجع به ادراك شب‌های ماه مبارك در مسجد النبی و در كنار پیامبر سؤال كرد، حضرت شب بیست و سوم را فرمودند كه اگر نمی‌توانی هر شب را بیایی، شب بیست و سوم را بیا.