حقیقت قضا و قدر در شب‌های قدر

عرفات؛ محل جبران قصور در شب‌های قدر

مثلاً در بعضى از روایات داریم که براى کسانى که شب قدر را نتوانند آن‌طور که بایدوشاید ادراک کنند باید منتظر بمانند تا در عرفات وقتى‌ که آنجا رحمت پروردگار شامل بندگانش خواهد شد بتوانند کارى انجام بدهند و توبه کنند و توبۀ آنها هم مورد پذیرش و رحمت خدا قرار می‌گیرد.¹ ببینید از ماه رمضان، شوال، ذى‌القعده و ذى‌الحجه یا علی سه ماه دیگر! این معلوم مى‌شود که آنجا یک خبرهایى هست که او باید سعى کند که در آنجا جبران کند و قابل براى جبران هست.

خودِ ما؛ عامل ایجاد مشیت خدا

در اینجا چه مطلبى هست که تقدیر و مشیت خدا [به آن مربوط است] و چه ارتباطى با ما دارد؟! ببینید! داریم نزدیک مى‌شویم به اینکه دقیقاً ما خودمان همان قدریم! وجود ما و آن خصوصیات ما و آن نفس ماست که قدر و مشیت خدا را ایجاد مى‌کند، برایش ایجاد نمى‌کنند. لذا مى‌گوید که تو طهارت و بیدارى داشته باش و در حال غفلت نباش یعنى خودت مدام دارى خودت را تغییر مى‌دهى و مدام خودت را عوض مى‌کنى. آن‌وقت در امشب که یک هم‌چنین حالى هست ما هم آن را مهر مى‌زنیم! تو داری خودت را عوض مى‌کنى و بعد هم ما یکى‌یکى مهر مى‌زنیم. لذا به هر مقدار که در شب قدر توجه بیشتر باشد، براى سال آینده مهم‌تر است.

ماه رمضان؛ نقطۀ آغاز حرکت نفسانی

اینجا دیگر روایاتى که فرمودند: شب نوزدهم شب قدر است یا شب بیست و یکم یا شب بیست و سوم یا هر سه شب، شب قدر است معنایش روشن مى‌شود یعنى تهَیؤ خود انسان براى تقدیر پرونده و تقدیر مَلَفِّ سال آینده. خودِ انسان تقدیر خود را ایجاد مى‌کند. از شب نوزدهم شروع مى‌شود لذا کسى که شب نوزدهم غفلت دارد، شب بیست و یکم و بیست و سوم او شب درستى نخواهد بود چون نوزدهم را ازدست داده است. کسى که شب نوزدهم را درحال توجه بگذراند ولى شب بیست و یکم را در حال غفلت بگذراند، شب بیست و سوم او هم خراب است چون این وسط شب بیست و یکم را ازدست داد. این‌طور نیست که این مقدمۀ آن باشد و آن مقدمۀ این، از نوع مقدمه‌ها نیست بلکه مسئله یک مسئلۀ واقعى است. این حرکت‌ نفسانى که براى تثبیت مشیت خدا در سال آینده است از شب نوزدهم شروع مى‌شود یعنى از قبلش، از خود ماه رمضان! هجده روز باید روزه بگیرید و هجده روز آمادگى پیدا بکنید که در شب نوزدهم به ثمر و نتیجه برسد! بعد یک پلۀ شب نوزدهم را رد کنید و باز وسط آن باید دو روز روزه بگیرید؛ روز نوزدهم و بیستم. این دو روزى که روزه گرفتید باز یک حال آمادگى [پیدا می‌کنید]. اینهایی که عرض می‌کنم مطالبى است که بزرگان فرموده‌اند، من از پیش خودم نمى‌گویم! شب نوزدهم و روز نوزدهم و بیستم ماه رمضان را که مى‌گذرانى آن حالت تقویت مى‌شود براى یک دورى که دوباره مى‌خواهد در شب بیست و یکم انجام بشود. عرض کردیم ﴿وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ﴾² این دور یک دور زده مى‌شود، دو دور زده مى‌شود. هرکدام از این دورها و هرکدام از این طورها در نقش و کیفیت تعیّن عالم ماده نقش دارد. نمى‌شود یکى از آنها باشد و یکى از آنها نباشد [چون دراین‌صورت] این حلقه یک حلقۀ مفقوده و افتاده مى‌شود. این یک حلقه الآن وجود ندارد و وقتى وجود ندارد کار لَنگ و خراب است و آنچه که باید انجام بشود، انجام نمى‌شود.