حقیقت قضا و قدر الهی

امام صادق یا امام باقر ـ روایات مختلف است ـ باید بیایند و از جلوى أبى‌بصیر پرده را کنار بزنند تا آن‌وقت أبى‌بصیر بفهمد که در این عرفات یکى خرس است و آن یکى خر است و آمده دارد عرعر مى‌کند به‌جای لبیک اللهم! آن یکى دارد صداى گاو درمى‌آورد!¹ حالا اینها خوب‌هایش هستند! بعد حالا مسائل دیگر و صداهاى دیگر و خصوصیات دیگر [بماند]!

امام صادق یا امام باقر فقط پرده را کنار زد، یک‌دفعه گیج شد. نه‌اینکه ایجاد کرد، نه آن بود! آنچه را که بود به أبى‌بصیر نشان داد. آنچه را که بود، آمد پرده را برداشت کنار زد، ایجاد نکرد، از خودش انشاد نکرد، به‌وجود نیاورد، اینها همه ما را به یک حقائق ملموس مى‌رساند که ببینیم اوضاع چه خبر است. کجاى کار هستیم و به‌دنبال چه داریم مى‌گردیم؟! نه‌اینکه ما را پرت کنند و حواله بدهند و بگویند: به‌دنبالش برو و ببین کجاست، بگیر.

وجود تمام هستی در انسان

خدا رحمتش کند، واقعاً هرچه را که هست اینها گفته‌اند. اینها آورده‌اند مردم را به آن دین واقعى نزدیک کرده‌اند، نه آنهایى که ... دیگر بماند! زبانمان بسته باشد! مى‌گویند: تو خیلى از خط قرمز رد مى‌شوى! از چه رد مى‌شوى! اینها آمدند و آن حقائق دینى و آن حقائق واقعى را براى ما بیان کردند.

«و آنچه خود داشت زبیگانه تمنا مى‌کرد»؛ هرچه هست در وجود خود انسان است منتها ما باید سعی کنیم که فقط مطلبى که اتفاق مى‌افتد، پرده کنار برود، همین! هیچ چیزی انجام نمى‌شود، این پرده کنار برود و انسان به آنچه که هست و واقعیت است برسد.

این ماحَصل صحبت‌ها و جلساتى بود که در این زمینه در مسئلۀ قضاء و قدر داشتیم و در این جلسه به‌نحو فشرده به یک ضمّ و ضمائمى که اینها در روایات بودند مسئله را بیان کردیم.