جلسه ۷۵۳

 صحبت در كلام مرحوم افلاطون، و مثل نوریه، به این مطلب برگشت كه ایشان قائل به یك حقیقتی هستند كه این حقیقت در عین ابهامش، یك تحقق و تكون خارجی دارد. یعنی یك واقعیتی است، كه این واقعیت یك واقعیت طبیعیه و از مقوله جنس می‌باشد. كه انواع مختلف، یا اصناف مختلف را می‌تواند داشته باشد و از آنجا این مسئله شكل بگیرد. در عرائض دیروز گفتیم كه ابهام همیشه در مقام تصور ذهنی است و به ماهیات بر می‌گردد. هویت خارجیه كه عین تشخص خارجی است، این ابهام بر نمی‌دارد. آن هویت خارجیه و تشخص خارجی باید سؤال كرد كه چیست. اگر همانطوری كه روایات می‌گویند، كه آن أوّل ما خلق اللَه، نور نبیک یا جابر یا اول ما خلق اللَه العقل یا اول ما خلق اللَه نفسی كه این‌ها همه به یك حقیقت واحده

و هویت خارجی‌ایه متشخص وجودیه این دلالت می‌كند. كه دیگر در آن معنای ابهام نیست. كه از این نقطه ابهام، این حقائق متشخصه متعینه به وجود بیاید. اما ما در بحث طبیعت جنسیه، این مطلب را مشاهده می‌كنیم. یك جنس یك حقیقت مبهمه است. كه این حقیقت مبهمه وجودش فقط در ذهن است و در خارج وجود ندارد. بلكه وجودش در خارج یك امر انتزاعی است كه مصداق او، همان وجود او را تشكیل می‌دهد، نه این‌كه خودش یك حقیقت خارجی داشته باشد. درست مثل این‌كه مولا در مقام امر چطور امر می‌كند به لا تشرب الخمر؟ این لاتشرب الخمر به تعداد خمرها بر همه خمور عالم توزیع می‌شود؛ هرجا كه خمری بود، مصداق برای لا تشرب الخمر در آنجا خب محقَّق می‌شود. اما خود لا تشرب الخمر مولا، یك امر مشخص معین نیست. چون وقتی كه مولا می‌گوید لا تشرب الخمر، یك خمر خاص را نشان نمی‌دهد. بیاید یك شیشه را دستش بگیرد، بگوید لا تشرب الخمر! مولا همیشه در مقام امر، به یك امر و طبیعت مبهمه اشاره دارد چه در مقام نهی، و چه در مقام امرش. وقتی كه می گوید مولا صلّ صلوه الظهر، منظورش چه صلاتی است؟ صلوه دو ركعتی است؟ چهار ركعتی است؟ صلاتی كه چهار دقیقه طول می‌كشد؟ یا صلاتی كه دو دقیقه می‌كشد ... مثل نمازهای ما! دو دقیقه‌ای! زیادترش حیف است! حیفِس!! عمر تلف می‌شِد! آن را كه بایستی فقط لحاظ كنیم دیگر! همین ... یك ادای تكلیف كنیم دیگر! بقیه‌اش از نماز حذف می‌شود ...