نقد مبانی فلسفی و ضرورت اتصال به استاد

خوب است آدم جاى خوب باشد! فکر و ذهنش جاى خوب باشد! امام سجاد علیه‌السّلام مى‌فرماید: «إلَهی مَن ذا الَّذی ذاقَ حَلاوَةَ مَحَبَّتِکَ فَرامَ مِنکَ بَدَلاً»¹ عجیب است! معجزۀ امام سجاد اینهاست؛ این عبارات است!

ارادۀ معنای واحد از یک لفظ به علت ضعف وجودی انسان

انسان نمى‌تواند بدون اراده یک مطلبى را بخواهد بفهمد. این فهمیدن هم خودش اراده مى‌خواهد. پس از آنجایى که وجود ناقص ما قابل براى ارادۀ دو معناى مخالف نیست و وجود ناقص ما قابلیت براى ارادۀ دو معنا در شنیدن نیست، این نقص، اقتضاء مى‌کند که از هر لفظ ارادۀ معناى واحد بشود. حالا در مورد بارى تعالى هم همین است؟! یعنى در مورد بارى تعالى هم چون ما نمى‌توانیم یک معنا را قصد کنیم، در آن القاء «کُنْ» وجودى بر خلقت زید، آیا حتماً باید آن صورتِ ماهوى زید اول متشخص و متعین به وجود بشود یااینکه نه با آن القاء «کُنْ» وجودى و اراده بر تحقق زید خارجى، به نفس آن اراده هم ذات بارى مى‌تواند... حالا ما اصلاً مى‌گوییم که ذات بارى داراى نفس و ذهن است، حالا از باب مثال داریم مى‌گوییم، داریم تشبیه به خودمان مى‌کنیم اگر بتوانیم که با اراده از لفظ واحد دو معناى مخالف را قصد کنیم، اگر بتوانیم، ذات بارى هم به طریق اولىٰ مى‌تواند از لفظ واحد دو معناى مخالف را قصد کند. از یک اراده، دو مراد را مى‌تواند صورت خارجى به خود بدهد.

پس اگر ذات بارى نتواند از یک اراده، دو مراد را صورتِ خارجى بدهد، این دلالت بر ضعف وجودى در مقام اراده و در مقام تکوین مى‌کند که آن خلاف است. بنابراین نفسِ آن اراده‌اى که تعلق به انتقاش ماهیت زید گرفته است به‌ نقش وجود، به نفس آن اراده، انتقاش امر به آن حقیقت وجود هم در آنجا محقق خواهد شد. وقتى که در دو چیز این مسئله محقق بشود، در همۀ اشیاء این مسئله محقق خواهد شد.