جلسه ۷۴۸

 البته خب این مباحث گذشته را خب ایشان نبودند و خب چیز نبودند. علی كلّ حال ولی از نظر این‌كه سؤال ممكن است در ذهن بیاید و نقطه ابهامی باقی بماند، بنده در اینجا عرض می‌كنم كه:

 این مسئله هیچ تنافی ندارد این مسئله. آن اطلاق علم حق، و آن استغناء ذاتی حق است كه اقتضاء می‌كند یك امر و یك اراده، در ذات حق متجلی بشود، نه دو اراده. اراده متعدد است كه دلالت بر ضعف وجودی می‌كند و دلالت بر نقص و جهل و دانانی می‌كند و در اراده متعدده است كه انسان آن ضعف را و آن نقصان را احساس می‌كند. یك بحثی هست در موردِ ... در بحث اصول. بحث اصولی هست كه آیا در هنگامِ ... متكلم در ادای تعبیر آیا می‌تواند اراده دو امر مختلف را بكند یا نمی‌تواند؟ فرض بكنید كه می‌خواهد بگوید یك چیزی است. یك لفظی است، از الفاظِ حالا فرض كنید كه از الفاظ مشترك. فرض كنید كه لفظ شیر. این شیر، حالا شیر در زبان فارسی، به سه معنا و سه مصداق گفته می‌شود. كه یكی‌اش همان حیوان مفترس، یكی هم همین شیرِ خوردنی و این‌ها، یكی هم همین شیرِ لعاب و این‌ها. حالا فرض بكنید كه می‌گوید: وقتی رفتی بیرون، شیر بخر بیا.

 هم شیر خانه خراب است، باید شیرش عوض بشود، هم این‌كه باید از همین شیرهای پلاستیكی و چی است؟ همین شیرهای پلاستیكی، تویش گچ می‌ریزند، آب می‌ریزند تویش می‌دهند به مردم! همین ... صف می‌كشند مردم خیال می‌كنند شیر است، چی است. یا مثلا همین شیر فله‌ای. شیر بخر بیا. دیگر ... همه چیز ........ بله. این آن‌وقت آیا می‌شود فرض كنید كه این با یك لفظ متكلم بگوید كه به آن فرض كنید كه پسر شما وقتی كه می‌روی بیرون شیر بخر، هر دو مورد نظر باشد؟ این نمی‌شود. و خب اصولیون نسبت به این مسئله تقریبا اتفاق نظر دارند كه شخص متكلم، هنگام اراده، به یك چیز اراده‌اش تعلق می‌گیرد، در تصور ذهنی؛ كه تصور ذهنی از مبادی اراده و مبادی امر است. نه به دو چیز. به دو چیز نمی‌تواند ... و خودِ ما، این را در خودمان نگاه می‌كنیم. علی كلّ حال مبانی اصولی بر طبق فطریات است و بر طبق امور متعارف و فطری است و آن امور ضروری در محاوره است؛ اگر فرض بكنید كه شخص برود بیرون و فقط شیر در لبنیاتی را بخرد و بیاورد، نمی‌تواند مولا یا پدر او را مذمت كند بر این‌كه چرا آن را نخریدی، مگر ندیدی شیر حوض خراب است، چرا نخریدی؟