حقیقت ثبت اعمال و جایگاه ملائکه در عالم هستی

عرض بنده این است که ما ازل و ابد نداریم! یک واقعیت بیشتر نیست و این یک واقعیت عبارت از وجودِ یک وجود است که این وجود نه ابتدائى دارد و نه انتهائى دارد. وجودى که ابتداء و انتهاء ندارد، دیگر نمى‌توانیم اسم ازل یا ابد بر او بگذاریم و مى‌شود یک موجود ثابت! چرا؟ چون خودِ نفس حرکت، مقتضى تبدّل استعداد به فعلیت است و تبدّل استعداد به فعلیت یعنى فاقد فعلیت. چیزى که فاقد فعلیت باشد حتماً باید یک منشأ براى صدور داشته باشد ولى اگر چیزى ازلاً و أبداً باشد، این به معناى این است که اصلاً تبدّل استعداد به فعلیت در او منتفى است و مى‌شود: امر ثابت و وقتى که امرِ ثابت شد، دیگر أزلیت و أبدیت در آنجا منتفى مى‌شود!

پس خدا هست و با خدا لوازم ذاتیه و آثار او هست؛ «کانَ ‌الله و لم یَکن مَعه شی‌ءٌ و الآن کما کان»،¹ بعضى‌ها مى‌گویند: «کان الله و لم یکن معه شیء» درست است و فقرۀ «ألآن کما کان» را اضافه کرده‌اند. نه، آقاجان اضافه نکرده‌اند! کلّۀ تو نکشیده است! «کان الله و لم یکن معه شیء» درست است؛ ذات حق بوده است و تحقق داشته و با ذات حق امر دیگرى مستحیل است که باشد. چرا؟ چون اصل و حقیقت شى‌ء و حقیقت وجود عبارت از وجود الحقّة البسیطة بالصرافة و الصِّرفة این وجود حق مى‌شود؛ وجود بسیطِ صرفۀ حقیقیه، این عبارت از وجود حق است. و لم یکن‌ معه شیء آخر خب در اینجا صدق مى‌کند. «الآن کما کان»؛ الآن هم همین‌طور است. خب آیا الآن آثارى ندارد؟! آثار دارد. در اینجا ما این آثار را نمى‌توانیم نفى کنیم «و الآن کما کان». پس همین حدیث شریف را مى‌توانیم معجزۀ موسى بن جعفر علیه‌السّلام قرار بدهیم که آن حقیقت بالصرافه وجودیۀ حق، نه أزل دارد و نه أبد دارد. یک حقیقت واحدۀ ثابته بدون أزل و أبد که همراه با آن حقیقت، «الآن کما کان» است. پس همۀ اشیاء وجودیه با ذات حق معیت دارند. تمام شد! خب دیگر صورت و اینها چیست؟!