جلسه ۷۴۴

 تا چه برسد به این‌كه انسان بخواهد بر اساس حدس و گمان و تخمین و ظنّ و این چیزها مطالب را بگوید، آن‌هم مطالب اعتقادی و مطالبی كه ممكن است تبعاتی بر آن مترتّب باشد.

 حالا یك وقتی مسئله، مسئله خریدن كاهو و بادمجان است، بگو: آقا این كاهو فرض كنید فلان مرض را خوب می‌كند، حالا خوردی، بالاخره خونت را كه تصفیه می‌كند، آن مرض را خوب نكند، خونت را كه تصفیه می‌كند، خیلی چیز مهمی نیست. یا این‌كه این بادمجان فرض بكنید كه فلان خاصیت را دارد، حالا اگر آن خاصیت را نداشت، خب تو را كه نمی‌كشد، مسئله‌ای پیش نمی‌آید.

 ولی شما یك وقتی می‌آیی یك تعریفی می‌كنی. و بر اساس تعریفت مردم به باوری كه نسبت به تو دارند و موقعیتی كه نسبت به تو دارند، ترتیب اثر می‌دهند و مسائل خطیری برایشان پیدا می‌شود. چه می‌شود قضیه؟! این‌جاست كه خلاصه آدم نمی‌تواند تصور كند و باور كند چه مسئولیتی بر گردنش است. چه مسئولیتی!

ادامه نقد و نظر كلام سید

 خب! عرض كنم حضورتان كه دیروز راجع به مطالب مرحوم سید از روی كتاب تا یك مقداری را عرض كردیم. و امروز به مناسبت بعضی از مطالبی هست كه ان‌شاءالله در تطبیق، به آن مطالب اشاره می‌كنم. مطلبی كه دیروز در كلام مرحوم سید بود و عرض كردیم كه مرحوم سید در اینجا همان مطلبی را می‌فرمایند كه عرض ما همان است این است كه در قضیه قضاء كلی، و حضور صور علمیه در علم باری، تنافی با وجود تعینات مادّی و تشخصات خارجی ندارد. نه این‌كه در آن رتبه، این مسئله واقع شده است.

 طبیعی است كه در مرتبه علیت، طبعاً علّت تقدم طبعی بر معلول دارد گرچه این تقدّم طبعی، ملاصق با تحقق معلول باشد، بلكه اصلًا به طور كلی علّت در مقام علیت نمی‌تواند جدای از معلول باشد و باید ملازم با معلول باشد! زیرا انفكاك معلول از علت محال است. و اگر علّت به مرتبه تامّه از علیت نرسیده باشد، آن‌گاه اسم علّت را ما بر آن نمی‌توانیم بگذاریم، پس تا مادامی كه این كلیدی كه در دست انسان است، تا دست حركت نكند، آن كلید در را باز نمی‌كند و آن حركت كلید، معلول برای حركت دست است، بدون یك صدم ثانیه انفكاك و افتراق و حركت دست، ملازم با حركت كلید است.