جلسه ۷۴۴

 همین حالتی را كه شما در هشت و بیست دقیقه داشتید، این را در هشت و بیست دقیقه ادراك می‌كنید. هر دو ادراك می‌بینید یكی است. و همین حالتی را كه در هشت و بیست و پنج دقیقه شما آن احساس، آن مواجهه، آن شعور، آن را در هشت و بیست و پنج دقیقه شما احساس دارید می‌كنید، همان را می‌بینید با هشت و بیست و پنج دقیقه یكی بود. لذا الآن، ببینید كه یك حالت اتصال. شما سه دقیقه پیش مرا دیدید یا نه؟ چه فرقی من كردم؟ هیچ! احساستان یكی است. شعورتان یكی است. می‌گویید كه سه دقیقه پیش، سه دقیقه پیش چیست؟ از این‌جا می‌فهمیم كه زمان یك امر اعتباری است؛ زمان امر واقعی نیست. البته بحث اعتباریت زمان بعد می‌آید. زمان امر واقعی نیست. آن‌چه كه هست چیست؟ خودِ حضور اعیان خارجی است. از اینجا شما متوجه باید بشوید كه آن استدلال عدم انفكاك بین علیت و معلولیت سر جای خودش چیست؟ باقی است. الآن صور مثالی هست، در عینِ صور مثالی كه حرفی نداریم كه. داریم می‌بینیم كه. ارباب كشف شهودشان را می‌بینند، افراد عادی هم خواب و منامات و این‌ها را می‌بینند. یا فرض كنید كه در مراتب بالاتر، به یك نحو دیگری از معانی برایشان می‌آید كه آن دیگر خیلی مرتبه بالاست. آن چه را كه می‌بینند واقعیت است دیگر.

 مسئله، مسئله واقعیت است دیگر. حالا كه دارند می‌بینند، نبود را بود می‌بینند؟ این كه محال است! چطور ممكن است انسان عدم را وجود ببیند؟ این كه محال است. خدا هم نمی‌تواند ببیند، چه رسد به بندگانش. عدم، عدم را موجود ببیند. این كه خب با هم متناقضند. عدم یعنی عدم. وجود هم یعنی وجود. معدوم یعنی معدوم، موجود هم یعنی موجود. این دو كه با همدیگر در تناقض هستند، چطور شما از یك امر عدمی، یك حقیقت وجودیه را شعور می‌كنید؟ ا! عدم است! نیست! چطور شما از یك امر عدمی یك حقیقت وجودیه را در خود احساس می‌كنید؟ مسّ می‌كنید؟ لمس می‌كنید؟ آن اتحاد علمی با آن برقرار می‌كنید؟ این چطور ممكن است؟ این به همین جهت است كه شما نفستان با آن امر وجودی كه بیست و پنج دقیقه دیگر می‌خواهد اتفاق بیفتد، با همدیگر اتحاد دارد. آن را شما می‌بینید، به حساب ذهنیت خودتان می‌گذارید. البته برای كسانی كه این قضیه برایشان باز شده. نه برای ما. ما نه، ما چشممان همین چشم ظاهر است. ادراك و مسیر ادراكمان همین مسیر ظاهر است. امّا برای كسانی كه حالا یا در خواب باشد، یا فرض كنید كه به عنوان شهود باشد. آن كسی كه الآن، ـ همین الآن ـ خدمت رفقا عرض كردم¹. همین الآن یك كسی مثل امام علیه السلام.