جلسه ۷۴۴

 اگر احكامی كه ما باید برای مردم بیان كنیم، در همین حد گاو و خر بودن است، خب اشكال ندارد. آن را فرض كنید كه می‌تواند بگوید در خیلی چیزها تسامح ایجاد كند، سهل انگاری كند، خیلی مسائل را می‌تواند حل كند.

 امروزه می‌گویند برو آقا از فلانی تقلید كن، سهل می‌گیرد، آسان می‌گیرد! خب. آن یكی می‌گوید آقا ریشت را بتراش، اشكال ندارد! آن یكی می‌گوید فلان كار را هم بكنی اشكال ندارد. هستند بعضی‌ها! بعضی‌ها مرده‌اند و بعضی‌هایشان هستند. این كار را بكند. سهل می‌گیرد، خوب است¹!

 یعنی همین؟ تمام شد؟ یعنی تو نمی‌دانی از این سهل گرفتن چه مصلحتی را از دست می‌دهی² و چه فعلیتی را فاقد می‌شوی كه آن دنیا گامبی می‌زنی بر سرت! به خاطر همین سهل گرفتن، آن‌جا می‌زنی بر مغزت! چرا؟ چون از تو سؤال می‌كنند: چرا به دنبال سهل بودن رفتی؟ چرا به دنبال این كه من چه می‌گویم نرفتی؟ دو مطلب است! یكی این است كه «من چه می‌گویم؟ حكم من چیست؟» پس دیگر مراعات سهل را نباید بكنی! یك وقت نه، یك جوری، هان، هون، سوراخ و سمبه‌ای پیدا كنیم هم خر را داشته باشیم و هم طویله و خرما و هر دو و این‌ها! یك جوری كه سر خودمان هم شیره بمالیم و هم كار خودمان را بكنیم و هم یكجوری شیره مالی و این چیزها، كه خلاصه این مسئله به این كیفیت تمام شود.

 این‌جا توانستی خودت را حالا بر فرض خر كنی و گول بزنی. آن‌طرف قضیه چه؟ آن طرف قضیه آن موقع مچت را می‌گیرند: سهل انگاری كردی؟ خب بسیار خب! به خاطر این سهل‌انگاری‌ات، خب نگاه كن، حالا غیر از این كه چه چیزهایی هست، حالا نگاه كن ببین چه چیزهایی را از دست دادی! نگاه می‌كند، آن‌جا می‌گوید: أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتي عَلي ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَه ...³ را آن موقع می گوید.