حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم

تلمیذ: این حجت که معنای دیگرش خلیفه است، نسبت به حضرت آدم هم داریم.

استاد: خب داشته باشیم.

تلمیذ: خب دراین‌صورت ما مى‌توانیم انبیاء سلف و نوابشان را [حجت بدانیم].

استاد: اگر حضرت آدم [حجت] بوده است پس چرا حضرت آدم برای توبه به خمسۀ طیبه متوسل مى‌شود؟!

تلمیذ: از باب استکمال است.

استاد: معصوم نمى‌تواند خلاف کند! استکمال به‌جاى خودش [محفوظ است ولی] صحبت در این است که در اداره و تدبیر عالم عصمت مطلقه شرط است، این عصمت مطلقه که در حضرت آدم محقق نیست! [حضرت آدم] اشتباه کرده است حالا در آن مراتب هرچه مى‌خواهید بگویید! بالأخره حضرت نوح در کشتی توسل به خمسه مى‌کند، حضرت سلیمان، حضرت آدم، حضرت موسى، عیسى، همۀ اینها توسل مى‌کنند.¹ مگر نداریم؟! حتى از آثارى که الآن هم پیدا مى‌شود، در تمام اینها این توسل معلوم بوده است! تا وجود عینى و خارجى ولى نباشد، حضرت موسى مى‌خواهد به چه کسی توسل کند؟! به کسى که مى‌خواهد بعد بیاید؟!

تلمیذ: مراتب بالای آن که محقق است و یقیناً هست.

استاد: ببینید آقاجان! شما دوباره رفتید سراغ مراتب! مراتب بالا و پایین و الاکلنگ که نداریم! اینکه الآن براى استکمال خود دارد به او توسل مى‌کند، چطور ممکن است یک امر عدمى، مؤثر در فعلیت نفس و فعلیت روحى باشد؟!

تلمیذ: مسلماً عدمى نیست.

استاد: تمام شد! حالا که عدمى نیست، وجود او در چه مرتبه‌اى از وجود تحقق خارجى دارد؟! در مرتبۀ عینیت! یعنى همین توسل حضرت آدم در آنجا که خدا به او گفت که به این انوار توسل کن،² اینکه الآن حضرت آدم به این حقیقت توجه کرده است، آن حقیقت به‌عنوان ولىّ و نورى که آن نور واسطۀ بین فیض و مُفاضٌ علیه است، آن نور در آن موقع فاعل بود یا نبود؟!

تلمیذ: مسلّم بوده است!

استاد: جواب این حقیر فقیر سراپا تقصیر را بدهید!

تلمیذ: نه ما هم قائل به این نیستیم که در خارج حضرت نوح مستقل عمل مى‌کند.