
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
تبیین نسبت میان اراده الهی و وساطت چهارده معصوم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه ولایت تکوینی و نقش واسطهگری ائمه اطهار در تدبیر عالم هستی میپردازند. بحث با تحلیل مفهوم قضا و قدر و جایگاه سلسله علل در تحقق حوادث آغاز میشود و با نقد نگاههای سطحی به مسئله بداء و استمرار زمانی ولایت، به این نتیجه میرسد که ولایت یک حقیقت واحد و غیرمتدرج است. استاد با استناد به قاعده «کلنا نور واحد»، توضیح میدهند که اگرچه ائمه در عالم خارج دارای تعینات شخصی و خصوصیات بشری متفاوت هستند، اما در مقام حقیقت ولایت، همگی مظهر یک اراده واحد الهی برای تدبیر عوالم ملک و ملکوتاند. در نهایت، ایشان با تفکیک میان مقام عبودیت و مقام ولایت، تبیین میکنند که چگونه مناجاتهای عاشقانه اهلبیت با خداوند، هیچ منافاتی با جایگاه رفیع آنان در تدبیر نظام هستی ندارد و این دو مقام در وجود مقدس ایشان به صورت همزمان محقق است.
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه ولایت تکوینی و نقش واسطهگری ائمه اطهار در تدبیر عالم هستی میپردازند. بحث با تحلیل مفهوم قضا و قدر و جایگاه سلسله علل در تحقق حوادث آغاز میشود و با نقد نگاههای سطحی به مسئله بداء و استمرار زمانی ولایت، به این نتیجه میرسد که ولایت یک حقیقت واحد و غیرمتدرج است. استاد با استناد به قاعده «کلنا نور واحد»، توضیح میدهند که اگرچه ائمه در عالم خارج دارای تعینات شخصی و خصوصیات بشری متفاوت هستند، اما در مقام حقیقت ولایت، همگی مظهر یک اراده واحد الهی برای تدبیر عوالم ملک و ملکوتاند. در نهایت، ایشان با تفکیک میان مقام عبودیت و مقام ولایت، تبیین میکنند که چگونه مناجاتهای عاشقانه اهلبیت با خداوند، هیچ منافاتی با جایگاه رفیع آنان در تدبیر نظام هستی ندارد و این دو مقام در وجود مقدس ایشان به صورت همزمان محقق است.
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
8این مسئله و قضیۀ ولایت کجاست؟! وقتى امام باقر علیهالسّلام مىفرمایند: «لولا الحُجة لَساخَتِ الأرض بأهلها»، آیا در زمان عیسى هم «لساخت الأرض بأهلها»؟! خب حضرت عیسى را کشتند یعنی خواستند او را بکشند ولی ﴿بَل رَّفَعَهُ ٱللَهُ إِلَيۡهِ﴾!1 چه کسى بوده است؟! چه چیزی بوده است؟! مىگویند: بله ممکن است شخص یا یک ولیّای بوده و در جنگلى قایم شده بوده است! این حرفها چیست؟! این مسائل چیست؟! «لولا الحُجة لَساخَتِ الأرض بأهلها» یعنی موسی بن جعفر، شوخى نداریم! چه کسی قبل از پیغمبر مثل موسى بن جعفر و امام رضا علیهمالسّلام بوده است که «لولا الحُجة لَساخَتِ الأرض بأهلها»؟! چه کسى مثل امام جواد، امام حسن، امام حسین و امیرالمؤمنین علیهمالسّلام بوده است؟! نبوده است، شوخى که نداریم! پس چرا حضرت مىفرمایند: «لولا الحُجة لَساخَتِ الأرض بأهلها»؟! چون عالم، عالم ثابت است! ﴿وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٞ﴾! وقتى که ﴿وَمَآ أَمۡرُنَآ إِلَّا وَٰحِدَةٞ﴾ شد، دیگر درآنصورت آن نفس ولى که باید مدیر و مدبر سماوات و ارض بشود، بوده یا نبوده است؟ بوده است! آن نفس بوده و واقعیت هم داشته و در عالم ملک و ملکوت هم مؤثر بوده [ولی] از دیدگان ما پنهان بوده است، تمام شد!
تلمیذ: اینکه دیگر حجت نیست، حجت مصداقش در عالم ماده است.
استاد: حجت؟ نه! چه کسی گفته حجت نیست؟
تلمیذ: عنوان حجتیت زمانى صدق پیدا مىکند که شخص در خارج وجود عینى خارجى داشته باشد.
استاد: از کجا [این را میگویید]؟
تلمیذ: در خود کلمۀ حجت که یعنی ما یُحتَجُّ به.
استاد: ما هم مىگوییم که ما یُحتَجُّ به.
تلمیذ: آخر ما کسى را که ندیدهایم و نمىدانیم...
استاد: شما ندیدهاید ولى هست!
تلمیذ: خب ما کسى را که نبینیم که نمىتوانیم به او تأسى کنیم!
استاد: تأسّى نه! ما یُحتَجُّ به یعنى آن کسى که در مقام استناد و استدلال وجود عینى داشته باشد نه وجود ذهنى، این را حجت مىگویند و اینهم بوده است. الآن مسائلى که در هفتۀ آینده اتفاق مىافتد وجود عینى دارد یا ندارد؟! بله، تمام شد! این حجت مىشود. حتماً لازم نیست که بنده او را ببینم. چه کسی در زمان قبل از پیغمبر وجود خارجى داشته که بگویید که این حجت بوده و خدا او را در غاری مخفی کرده است؟! خب ما که نمىتوانیم براساس یک احتمال چیزى بگوییم.
- . سوره نساء (4) آیه 158. انوارملکوت، ج 1، ص 121:
«بلکه خدا او را بهسوى خود بالا برد.»
- . سوره نساء (4) آیه 158. انوارملکوت، ج 1، ص 121:
