
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
تبیین نسبت میان اراده الهی و وساطت چهارده معصوم
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه ولایت تکوینی و نقش واسطهگری ائمه اطهار در تدبیر عالم هستی میپردازند. بحث با تحلیل مفهوم قضا و قدر و جایگاه سلسله علل در تحقق حوادث آغاز میشود و با نقد نگاههای سطحی به مسئله بداء و استمرار زمانی ولایت، به این نتیجه میرسد که ولایت یک حقیقت واحد و غیرمتدرج است. استاد با استناد به قاعده «کلنا نور واحد»، توضیح میدهند که اگرچه ائمه در عالم خارج دارای تعینات شخصی و خصوصیات بشری متفاوت هستند، اما در مقام حقیقت ولایت، همگی مظهر یک اراده واحد الهی برای تدبیر عوالم ملک و ملکوتاند. در نهایت، ایشان با تفکیک میان مقام عبودیت و مقام ولایت، تبیین میکنند که چگونه مناجاتهای عاشقانه اهلبیت با خداوند، هیچ منافاتی با جایگاه رفیع آنان در تدبیر نظام هستی ندارد و این دو مقام در وجود مقدس ایشان به صورت همزمان محقق است.
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه ولایت تکوینی و نقش واسطهگری ائمه اطهار در تدبیر عالم هستی میپردازند. بحث با تحلیل مفهوم قضا و قدر و جایگاه سلسله علل در تحقق حوادث آغاز میشود و با نقد نگاههای سطحی به مسئله بداء و استمرار زمانی ولایت، به این نتیجه میرسد که ولایت یک حقیقت واحد و غیرمتدرج است. استاد با استناد به قاعده «کلنا نور واحد»، توضیح میدهند که اگرچه ائمه در عالم خارج دارای تعینات شخصی و خصوصیات بشری متفاوت هستند، اما در مقام حقیقت ولایت، همگی مظهر یک اراده واحد الهی برای تدبیر عوالم ملک و ملکوتاند. در نهایت، ایشان با تفکیک میان مقام عبودیت و مقام ولایت، تبیین میکنند که چگونه مناجاتهای عاشقانه اهلبیت با خداوند، هیچ منافاتی با جایگاه رفیع آنان در تدبیر نظام هستی ندارد و این دو مقام در وجود مقدس ایشان به صورت همزمان محقق است.
حقیقت ولایت و نقش ائمه در تدبیر عالم
10استاد: ببین عزیزم! از طریق روایى جلو مىرویم؛ من مىگویم که این حضرت آدم خطا کرده است و شما مىگویید بهخاطر استکمال و استنقاذ یا چیزهای دیگر بوده است، ـ هرچه مىخواهید تعبیر بیاورید ـ کارى نداریم، این حضرت آدم توسل به انوار مىکند، ﴿أَمَّن يُجِيبُ﴾1 و اینها هم که نمىخواند، توسل باطنى بوده است و بهواسطۀ این توسل استکمال روحی پیدا مىکند. صحبت من این است که آیا آن انوار خمسه او را متبدل کرد، یا این ﴿أَمَّن يُجِيبُ﴾ خدا؟! اصلاً کاری به انوار نداریم، چرا خدا گفت که به اینها توسل کن؟! پس معلوم است در همان زمان خلقت حضرت آدم، آن انوار خمسه مدیر عالم بودهاند و اگر نبودند حضرت آدم را کامل نمىکردند! مسئله و حرف بنده این است. پس «لولا الحجة» ارتباطى به وجود خارجى امام ندارد که همه در سرشان مىزنند که چطور آن را معنا کنند! این دلیل بر این است که وجود ولایت، وجود ثابت و یک تشخص ثابت خارجى است منتها در ظرف زمان الآن همانطورىکه براى ما ظهور خارجى در این زمان است، براى ظهور ولایت هم در 1400 سال پیش بوده است تا برسد به سنۀ 255 هجرى، از آن موقع هم امام زمان علیهالسّلام بهعنوان یک ظهور جسمى خارجى ظهور پیدا کردند و این دیگر ارتباطى به ولایت ندارد، این قضیه اصلاً ربطى به ولایت ندارد! امام زمان الآن دارد عالم را اداره مىکند، الآن اگر امام زمان نباشد همین عالم دارد مىگردد و هیچ هم دست نمىخورد! چرا؟! چون ادارۀ عالم به وجود شخصى خارجىِ کشیمنی2 امام ارتباط ندارد! من این را مىگویم که این وجود، وجود وزنى و صورى است و آن ولایت یک وجود حقیقى است لذا در زمانى که خدا آدم را خلق کرده و پسرش هنوز به دنیا نیامده است تا چه برسد به اینکه زمان پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم برسد و نوبت ادارۀ امکان بهعهدۀ پیغمبر باشد، در آن زمان ولایت پیغمبر پدرش را به کمال رساند! این چطورى مىشود؟! والله من نمىفهمم! من نمىفهمم که یک امر عدمى که هیچ کارى از او بر نمىآید و قرار است هفت هزار سال بعد بیاید، چگونه آن کسى که قبلاً هست را به کمال مىرساند؟! تا او کارهاى نباشد که نمىتواند کسى را به کمال برساند! تا او در همان موقع وجود عینى نداشته باشد که نمىتواند! حالا هرچه شما مىخواهید بگویید. این بهخاطر این است که ذهن ما خیلى با مسائل حسى ارتباط دارد و بهواسطۀ این براى ما مشکل است که درک کنیم که چطور این امر حقیقى و امر واقعى عینیت داشته باشد! اینجا را فهمیدیم؟! حالا سراغ ابنفارض ـ رضوان الله تعالی علیه ـ بیاییم:
- . سوره نمل (٢٧) آیه ٦٢:
﴿أَمَّن يُجِيبُ ٱلۡمُضۡطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكۡشِفُ ٱلسُّوٓء﴾. روح مجرد، ص ٢٦٧:
«یا آن کس که دعای بیچارگان و درماندگان را برآورده میکند ـ در صورتی که او را بخوانند ـ و گرفتاری و مضرّت را از آنان برمیدارد؟!» - . لغتنامه دهخدا: «کشیمنی: با پیمایش، به وزن.»
- . سوره نمل (٢٧) آیه ٦٢:
