جلسه ۷۴۱

 آن‌وقت قضا چیست؟ قضا، دادن استعداد و آمادگی و تهیو ذاتی و همینطور تهیو خارجی برای تبدل به یك شجره مثمره شدن است. چون ممكن است استعداد ذاتی داشته باشد ولی قابلیت خارجی نباشد. نه در عالم قضاء، در عالم قضاء كلی این استعداد ذاتی برای رسیدن یك ماهیتی به یك تحقق عینی و تشخص خارجی، این استعداد ذاتی موجود است. و همینطور آن آلات و ادوات و معدّات و مؤثّرات و متأثرات در جنبه تبدل و تحقق خارجی هم به این داده می‌شود. حالا فرض بكنید كه برای یك شخصی می‌خواهد یك واقعه‌ای پیش بیاید یا این‌كه استمرار حیاتی می‌خواهد پیدا كند. برای استمرار حیات، یا برای حدوث واقعه در عالم قضاء هر دو جنبه استعداد به این داده شده. اولًا جوری خداوند ما را خلق كرده است كه قابلیت فناء در ما هست. مثل آهن نیستیم. حالا البته آهن هم خب فنا پیدا می‌كند، ولیكن حالا یك مقداری شرایطش از شرایط ما سخت‌تر است. ولیكن ما نه، دائماً در معرض تلف و در معرض تغییر و تبدلات هستیم دیگر. یك آجر بخورد به كله‌مان می‌افتیم دراز می‌شویم روی زمین! یك ویروس برود در بدن، یك میكروبی برود، عفونتی، چیزی، تمام این‌ها همه اعطاء قابلیت ذاتی است برای این انسانی كه در این‌جا خداوند او را به این كیفیت خلق كرده.

 و همینطور از آن طرف اعطاء قابلیت خارجی برای دفع این مسئله. اگر از آن‌طرف میكروب را داده، از آن‌طرف آنتی‌بیوتیك‌اش را هم داده. اگر از این‌طرف ویروس را داده، از آن‌طرف ضدش را هم داده. اگر از این‌طرف حوادث خارجیه مُمحیه انسان را داده، از آن‌طرف هم وسایل پیشگیری‌اش را هم به انسان داده. ببینید در هر دو طرف مطلب هست.

 حالا این نسبت به علل ظاهری، راجع به علل باطنی هم همینطور است. خیلی چیزها هستند مثلا صله رحم دفع بلا می‌كند، صدقه دفع بلا می‌كند، كمك به مستمند، قضاء حاجت افراد، این‌ها همه دفع بلا می‌كند. احترام به والدین دفع بلا می‌كند. این‌ها همه مطالبی است كه از این‌طرف هم وجود دارد. عیادت مریض، انسان برود در بیمارستان از یك مریضی عیادت بكند، برود از رفیقش عیادت بكند، این‌ها از آن‌طرف استعداد و قابلیت برای از بین رفتن را دارد، از آن‌طرف هم علل استعداد خارجی برای ضدّش را هم داده، كه همان استمرار حیات باشد. این از نقطه نظر یك فهم عوامانه تصویر بدی نیست. البته عوامانه نگویم و عامیانه بگویم بهتر است، چون عوامانه یك خرده عبارت تندی است ولی عامیانه تصویر بدی نیست، همانطوری كه تصویر هم دارد می‌شود، كه شما می‌بینید و می‌نویسند كه مسئله قضاء، عالم ابهام است.