جلسه ۷۴۱

 اقلّاً آزارش به كسی نمی‌رسد، ضررش به كسی نمی‌رسد، ولیكن این آدم‌های چهارپا، مرتّب مشغول لگدپرانی هستند.

 این مسئله می‌شود مسئله قضاء. اگر این جنبه علمی و عینی را ما ببینیم كه در علم عنائی حق، حقیقت علمیه با حقیقت عینیه اتحاد دارد، این مسئله را كه بنده در جلسات گذشته عرض كردم، این مسئله را اگر ما بدانیم، اصلًا یك تعین و تشخص بیشتر نیست، دیگر ابهامی نداریم، چه ابهامی؟ لذا خواجه می‌فرماید ـ رضوان الله علیه و قدّس الله سرّه ـ :

 این همه عكس می و نقش مخالف كه نمود²

 عكس می، یعنی مراتب جمال. مِی یعنی جمال. عكس می و نقش مخالف كه نمود ... افراد مختلفه، انواع مختلفه، مادی، مجرد، و امثال ذلك.

 یك فروغ رخ ساقی‌ست كه در جام افتاد

 جام یعنی عالم امكان. عالم امكان در مقابل عالم وجوب و عالم ضرورت كه به خود ذات پروردگار فقط تعلق دارد. تمام آن‌چه را كه دارید شما مشاهده می‌كنید، از مراتب ... جدّا ها! جدّاً ها! اگر ما حقیقتی را هم باید پیدا بكنیم، آن حقیقت را در شهود اهل معرفت، و اولیاء الهی باید پیدا كنیم. بدبخت بیچاره! ای بدبخت! امروز یك حرف می‌زنیم، هفته دیگر می‌زنیم روی دستمان: ای داد بیداد! آقا آمدند ما را گول زدند ما این حرف را زدیم! ببخشید!

 خب اگر قرار به این است، خب بقیه هم همین هستند دیگر! اگر قرار به این است كه بنده با حرف این و آن گول بخورم، اگر قرار به این است پس با بقیه چه فرق می‌كنم؟ بلند شوم بروم پی كارم دیگر!

 این همه عكس می و نقش مخالف كه نمود

 الآن شما در تمام این عالم وجود، این‌همه اختلافات در انواع، اختلافات در اصناف، اختلافات در مراتب تجردی، اوه! اختلافاتی كه به فرمایش امام صادق علیه‌السلام: قیاس عالم ماده با تمام اجرام سماویش به عالم مثال، قیاس یك قطره به دریاست³! در همان اولی‌اش هنگ كرده‌ایم! حالا دیگر بقیه‌اش را كه حضرت می‌فرمایند: قیاس عالم مثال به نسبت به قیاس مثال اعلی كه به آن ملكوت اسفل گفته می‌شود، قیاس یك قطره به دریا؛ قیاس آن به ملكوت علیا قیاس به قطره به دریا، تا هفت بار حضرت می‌شمرند، تا ذات پروردگار: فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْني⁴ بعد امام صادق می‌فرمایند: ما امام همه این‌ها هستیم!