جلسه ۷۴۱

 مثل همان دانه سیبی می‌ماند كه در دست شما الآن هست، این سیبی كه الآن شما خوردید هسته‌هایش در دستتان است، نمی‌دانید عاقبت این چه خواهد شد. اگر در آن شرایط قرار بگیرد، تبدیل به درخت خواهد شد. اگر زیر دست و پا له بشود، تبدیل به این تقدیر خواهد شد. الآن برای شما مبهم است.

 امّا وقتی این شرایط در خارج تحقق پیدا كرد، یا به نحو تبدل به یك شجره مثمره، یا به نحو اضمحلال فرض كنید كه اصلًا افتاد در سطل خاكروبه، از بین رفت. افتاد روی زمین. له شد، از بین رفت. وقتی آن مسئله برایتان روشن شد، دیگر فهمیدید غیر از این، صورت و چهره دیگری نخواهد داشت، تمام شد. الآن دیگر وقتی كه این دانه تبدیل به یك شجره مثمره شده، دیگر كاری‌ش نمی‌شود كرد. دیگر این كه این در راهش و در سلسه علل و معالیل خارجی، از بین رفتن و نابود شدن بود، دیگر در اینجا نیست. این می‌شود كشف إنّی از تعین خارجی، و تشخص خارجی این قضیه.

 در مسئله قضاء و قدر ما روایاتی از این قضیه داریم كه البته منظور ائمه علیهم السلام نمی‌بایستی به این كیفیت باشد. بیان افراد در تقریر امام، این مطلب را به این كیفیت بیان كرده! چه بسا ممكن است برای انسان شبهاتی در این زمینه پیدا بشود. ولی مسئله قضاء این نیست، در مقابلش روایاتی داریم كه خب آن روایات حكایت از این می‌كند كه عالم قضاء همان عالم لوح محفوظ است¹. و با مسئله محو و اثبات تفاوت می‌كند. یعنی همان قضاء كلی برای ما اینطور یك جنبه ابهام دارد ولی در عالم خارجی اینطور نیست. فلهذا این قضیه یك دانه سیب را اگر ما بخواهیم به آن دقت كنیم، این‌ها را همه را در مقام شعور و ادراك رائی و ناظر این مسئله مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، نه از نقطه نظر تحقق خارجی.