جلسه ۷۴۱

 مثل جنین. جنین، برای تبدل به یك طفل شدن، همان دفعتاً كه نیست. اینطور كه نیست همان دفعه واحده، آن جنین تبدل به طفل بشود. نه ماه باید در شكم مادر بماند. شش ماه، هفت ماه باید بماند. تا این‌كه این حالات را طی كند. غذا بخورد، آب بخورد، مادر باید هوا استنشاق كند، فلان كند، ویتامین بخورد، چیزهای دیگر كه این كم‌كم كم‌كم تبدیل به آن طفل خارجی بشود، با این شمایل، با این شكل، دست، پا، سر، صورت و امثال ذلك. از باب تشبیه دارم می‌گویم: نقطه شروع كه جنین است و قابلیت پیدا می‌كند در بستر مناسب برای تحقق آن عینیت، آن مرحله را می‌گویند چه؟ اسمش را می‌گذاریم قضاء كلی.

 قضائی كه همه احتمالات بالنسبه به ما در آن می‌رود. آن نقطه خارجی را حالا طفل به دنیا آمد، شكلش مشخص شد، دست و پا و سرش و اندامش همه مشخص شد، اسمش را می‌گذاریم قدر. كه دیگر این همین است. فعلیت پیدا می‌كند، همین است. بین این نقطه اوّل، نقطه شروع، و بین آن نقطه دیگر كه نقطه ختم است، به این می‌گویند سلسله علیت و عوالم ربوبی. كه این سلسله علیت برای این‌كه از اینجا به اینجا برسد، دیگر خدا می‌داند چه خبر است! چه بالا و پایین‌هایی هست. چه فراز و نشیب‌هایی. چه این‌طرف و آن‌طرف‌هایی¹. كه همه این‌ها علل و معدّات هستند برای این نقطه آخر كه نقطه فعلیت و نقطه تشخص باشد. این می‌شود عالم قضاء، این می‌شود عالم قدر. به این راحتی!

 پس بنا بر این، عالم قضاء و عالم قدر هر دو یك خط است، یك خط است كه حركت می‌كند، و این خط كاملًا مشخص است، ایست‌گاه‌هایش همه مشخص است، سرعتی كه پیدا می‌كند مشخص است، گاهی اوقات سرعتش زیاد می‌شود، گاهی كم می‌شود، گاهی نمی‌دانم تغییر شكل می‌دهد، گاهی آن‌طور می‌دهد تا این‌كه این خط مستمر بدون انفصال، این خط مستمر بر می‌گردد به اینجا و در این نقطه مسئله می‌شود فعلیت. درست شد؟ ما اطلاع داریم كه این جنین چه خواهد شد؟ نداریم، پس بالنّسبه به ما می‌شود قضاء و قدر.