جلسه ۷۴۰

 تلمیذ: مسئله رجعت هم به همین صورت هست؟

 استاد: رجعتِ ائمه، خب بله با بدن است دیگر، با همین بدن ظاهری است.

 تلمیذ: و اولیاء هم؟

 استاد: بله آن‌ها هم همینطور. بله.

 تلمیذ: قضیه بچگی حضرت سلمان و ملاقاتش با امیرالمومنین ...

 استاد: بله، عرض می‌كنم، خیلی هست. بله راجع به این هم در نظرم بود اتفاقاً. ما خیلی داریم از مواردی كه این موارد، مواردِ عینی خارجی است. منتها خب بعضی از مواردی كه انسان مشاهده می‌كند به نحو شهود است و آن جنبه مثالی دارد و مشخص هم هست. ولی در بعضی از موارد، انسان همان حضور را احساس می‌كند. نحوه احساس را كه آدم نمی‌تواند عوض كند. احساس دارد می‌كند دیگر. واقعاً دارد این مسئله را احساس می‌كند. فلهذا این مسئله در تحت همین قضیه می‌گنجد. البته خب عرض كردم خود رفقا می‌توانند در این زمینه در حكایات و روایات و احادیث و این‌ها جستجو كنند و ما به یك نكات بدیع و تازه‌ای در فرهنگ شیعه دسترسی پیدا می‌كنیم.

 تلمیذ: این مسئله اثبات بقاء مادّه است؟

 استاد: بله، این یعنی اصلًا ماده فناء ندارد.

 تلمیذ: بعد این برای كمّلین است یا همه افراد؟

 استاد ـ نه همه افراد. اصلًا مادّه به طور كلی فناء ندارد. چیزی كه تحقق پیدا كرده، این دلالت بر بقائش می‌كند. صورتش عوض می‌شود¹.

 تلمیذ: پس موت می‌شود فقط یك تبدل.

 استاد: تبدل! تبدلِ صورت، از صورتی به صورت دیگر.

 خیلی عجیب است ها! یعنی همین اطلاع بر این مسائل، خیلی برای ذهن و تفكر انسان تأثیر دارد. كیفیت فكر و ذهن را اصلًا تغییر می‌دهد و بر آن اساس، استدلال تغییر پیدا می‌كند. یعنی نه فقط این مسائلی كه خب برای انسان مشهود می‌شود در اعتقاد انسان به آن مبادی اوّلی و به آن مسائل بساطت ولایت و این‌ها و كار امام علیه السلام و این‌ها، این تأثیر گذار هست! و انسان را به خیلی از مطالب نزدیك می‌كند، علاوه بر آن اصلًا در كیفیت فكرش این قضیه خیلی تأثیر می‌گذارد. شما ببینید همین الآن افرادی هستند كه نسبت به همین مسئله تبدیل تصویر شیر ـ البته هم مربوط به امام موسی بن جعفر است² و هم مربوطِ به امام رضا علیهم السلام هست ـ می‌گویند آقا این‌ها چیست؟ نه سند دارد، نه دلیل دارد!